Autodrom Sosnová: tor, który wychował czeski rallycross

Drugiego października 2011 r. Norweg Sverre Isachsen wygrał w Sosnovej dziesiątą, ostatnią rundę mistrzostw Europy w rallycrossie, a jego rodak Lars Øivind Enerberg dołożył zwycięstwo w klasie TouringCar. Nikt na trybunach nie wiedział, że Europa już tu nie wróci: gdy promotorem serii została agencja IMG, dyrektor toru Pavel Dušánek wyliczył, że sama opłata za wpis do kalendarza sięga około 200 tysięcy funtów, i zamknął ten rozdział. Piętnaście lat później ten sam obiekt nazywa się Driving Camp Kooperativa Autodrom Sosnová, należy do ubezpieczyciela, uczy młodych kierowców hamowania w zakręcie, a w listopadzie 2026 r. otwiera bramy na kolejny dzień torowy dla amatorów.

Lokalizacja	Sosnová 200, ok. 2 km na południe od Českiej Lípy, przy drodze z Pragi (kraj liberecki, Czechy)
Typ	wielofunkcyjny ośrodek motorsportu: tor asfaltowy, tor szutrowy i tor terenowy; polygon szkoleniowy
Długość	1,6 km (pełna pętla asfaltowa po przebudowie 2021–2022), szerokość średnio 12 m; trasa rallycrossowa 1198 m, 60 proc. asfaltu i 40 proc. szutru; tor kartingowy 1020 m
Rok powstania	1977
Właściciel i operator	Driving Camp Autodrom Sosnová a.s.; jedyny akcjonariusz: Kooperativa pojišťovna, a.s., Vienna Insurance Group; przewodniczący zarządu Pavel Dušánek
Najważniejsze imprezy	rundy mistrzostw Europy w rallycrossie 1995–2011 (bez lat 1999 i 2003); rundy MŚ supermoto 2013 i 2014; Setkání mistrů od 2002 r.; superoes Rally Bohemia; Sosnová Classic
Status	czynny; dni torowe, kursy bezpiecznej jazdy, szkoła nauki jazdy, wynajem toru

Tor, który zaczął się od gokartów

Wielofunkcyjny ośrodek motorsportu w Sosnovej powstał w 1977 r.; tę datę powtarzają dziś zarówno obecny właściciel, jak i organizatorzy dni torowych. Kto go budował i za czyje pieniądze, nie udało się ustalić w dostępnych źródłach; wiadomo tylko, że na początku służył wyścigom gokartów i dopiero z czasem stał się obiektem wielofunkcyjnym. Czeska Wikipedia, powołując się na drukowany przewodnik po Českolipsku z 2009 r., dodaje, że pierwszymi użytkownikami byli motocykliści, a rallycross, rajdy, supermoto i karting przyszły później.

Karting został tu na dobre. Asfaltowa pętla kartingowa mierzy 1020 m, ma od 8 do 12 m szerokości, pięć zakrętów lewych i cztery prawe, a jedzie się ją w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. W lipcu 2007 r. Sosnová gościła kwalifikacje do mistrzostw Europy w klasach KF2 i KF3 dla środkowej części kontynentu: 130 kierowców z Włoch, Niemiec, Austrii, Grecji, Bułgarii, Słowacji, Węgier, Chorwacji i Polski, a dwa lata wcześniej podobną eliminację wygrał tu Erik Janiš, który w sierpniu 2005 r. został mistrzem Europy. Dwa lata później, w lipcu 2009 r., trzecią rundę Rotax Euro Challenge rozegrało tu 150 kierowców; organizatorzy chwalili się wtedy homologacją CIK i nowo rozbudowanym parkiem maszyn.

Od 1994 r. na torze prowadzone są kursy bezpiecznej jazdy. Przez dwie dekady obiektem zarządzała spółka Autodrom Promotion s.r.o. z siedzibą w Pradze, zarejestrowana w maju 2002 r.; jeszcze w 2011 r. jej strona internetowa tytułowała ją „największym organizatorem imprez wyścigowych w Czechach”. Sam areał w tamtych latach składał się z trzech niezależnych pętli: asfaltowej, szutrowej i terenowej z przeszkodami w rodzaju przeprawy wodnej, przechyłów bocznych i podjazdów o nachyleniu 30–50 stopni; asfalt i szuter łączyły się w dwóch punktach, co pozwalało zestawiać z nich trasę rallycrossową.

Piętnaście europejskich jesieni

Rallycross przyszedł do Sosnovej razem z nowym państwem. Po zawodach kandydackich w 1994 r. Czechy dostały w 1995 r. swoją pierwszą rundę mistrzostw Europy, i to właśnie tutaj: pod koniec sezonu na starcie stanęli Martin Schanche, Kenneth Hansen, Per Eklund i Jean-Luc Pailler, a finał zapamiętano z płonącego samochodu Hansena i jego błyskawicznej ewakuacji. W dywizji 1 wygrał wtedy Holender Jos Kuypers w Mitsubishi Lancerze Evolution 2, w dywizji 2 Schanche w Fordzie Escorcie RS2000 T16; był 24 września 1995 r. Od tej pory Sosnová co roku figurowała w europejskim kalendarzu z wyjątkiem lat 1999 i 2003, kiedy czeską rundę rozegrano w Sedlčanach.

Największą lokalną gwiazdą tych lat był Pavel Koutný z Rakovníka. W 1997 r. wygrał u siebie w Sosnovej rundę dywizji 2 Fordem Escortem RS Cosworth i przed ostatnim wyścigiem w Buxtehude walczył jak równy z równym o tytuł z Norwegiem Eivindem Oplandem; skończyło się wicemistrzostwem, które Koutný do dziś wspomina z poczuciem krzywdy, choć wcześniej, jak sam opowiada, po dżentelmeńsku załatwił rywalowi turbosprężarkę na wyścig w Sosnovej. Po raz ostatni na podium europejskiej rundy stanął w 2009 r., właśnie tu: trzeci za Isachsenem i Michaelem Jernbergiem w finale sezonu królewskiej dywizji 1.

Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku Sosnová dostawała finały. W 2007 r., a potem w 2009 r. rozgrywano tu ostatnią rundę sezonu; przed edycją z 12–13 września 2009 r. organizatorzy zapowiadali trzynastą z kolei europejską rundę i nowość wprowadzoną na potrzeby serii: „joker lap”, czyli przedłużenie szutrowej części trasy przy trybunie, które każdy zawodnik musiał raz pokonać w każdym biegu. Rok później, 19 września 2010 r., na trybunach Global Assistance Racing Areny (tak nazywał się wtedy tor, od głównego sponsora) zjawiło się przez weekend ponad 15 tysięcy widzów, 77 kierowców z całej Europy walczyło o punkty, a Irlandczyk Derek Tohill został pierwszym w historii rallycrossu mistrzem Europy ze swojego kraju. W 2011 r. przyszedł ostatni akt: Isachsen w Fordzie Focusie, Andreas Bakkerud w Super1600 i Enerberg w TouringCar.

Rozstanie z Europą nie było wyborem sportowym, tylko finansowym. W 2015 r. Dušánek tłumaczył, że po przejęciu promocji przez IMG warunki organizacji mistrzostw, tymczasem już świata, stały się dla toru nie do przyjęcia:

„Szanse są zerowe. Budżet na organizację MŚ jest tak duży, że przekracza to, co jesteśmy w stanie zebrać od sponsorów. Opłata za wpis do mistrzostw jest ogromna. Chodzi o kwotę około dwustu tysięcy funtów.”

Zamiast tego Sosnová postawiła na tańszą serię Rallycross Challenge Europe, którą Dušánek nazwał „obecnym maksimum” toru. Jej finał we wrześniu 2013 r. zgromadził niemal sto samochodów, w tym uczestników strefy środkowoeuropejskiej FIA i mistrzostw Czech i Austrii, a w klasie SuperCars wygrał Koutný; przedstawiciel FIA obecny na miejscu miał chwalić organizację. Krajowe rundy rallycrossowe odbywały się tu równolegle: wiosenny Mogul Rallycross Sosnová w kwietniu 2010 r. liczył się jednocześnie do mistrzostw Czech, strefy środkowoeuropejskiej FIA oraz mistrzostw Austrii, Węgier i Polski, a w zgłoszeniach było siedemdziesięciu kierowców z pięciu krajów. Dla polskich kibiców to nie był obiekt obcy: w październiku 2009 r. rozegrano tu siódmą rundę mistrzostw Polski w rallycrossie, a w 2021 r. Polski Związek Motorowy, szukając zastępstwa za wykreślony Toruń, wysłał zawodników w czerwcu właśnie do Sosnovej.

Loeb, Kankkunen i most nad torem

Gdy sezon się kończy, Sosnová urządza sobie własne święto. Setkání mistrů, czyli „spotkanie mistrzów”, odbywa się tu od 2002 r.: w listopadowym pojedynku na równolegle podzielonej trasie stają naprzeciw siebie zawodnicy rajdów, rallycrossu i autocrossu. Zasada jest prosta i widowiskowa. Dwóch kierowców startuje jednocześnie, każdy na swojej połowie toru, a w połowie dystansu zamieniają się trasami dzięki przemostowaniu; eliminacje prowadzą do finałów kategorii i superfinału o zwycięstwo absolutne.

Format przyciągnął nazwiska, których na pętli o długości niespełna 1,2 km pod Českou Lípą nikt by się nie spodziewał. Na 7 listopada 2009 r. organizatorzy zapowiedzieli przyjazd Sébastiena Loeba, tydzień po zdobyciu w Anglii szóstego tytułu mistrza świata, wraz z pilotem Danielem Eleną i Citroënem C4 WRC; jego start zapewnił czeski importer marki. Pięć lat później gwiazdą był Juha Kankkunen, który w listopadzie 2014 r. jeździł Škodą Fabią WRC, historycznym Oplem Kadettem i własną Lancią Deltą HF z lat osiemdziesiątych; w kategorii rajdowej wygrał Václav Pech jun. w MINI WRC, a weekend obejrzało ponad 8000 widzów. Edycja z listopada 2012 r. była memoriałem Bohuslava Ceplechy: na jego cześć przyjechali m.in. Irlandczyk Craig Breen i Szwed Patrik Flodin, a dochód z aukcji przejażdżek na prawym fotelu przeznaczono dla rodziny Ceplechy. Dwudziesta edycja w listopadzie 2021 r. zbiegła się ze 120-leciem sportu w Škodzie, a po przerwie w 2024 r., z której organizatorzy tłumaczyli się względami organizacyjnymi, na 23. Setkání mistrů w listopadzie 2025 r. zapowiedziano przyjazd Krisa Meeke'a, zwycięzcy pięciu rajdów mistrzostw świata, w Toyocie GR Yaris Rally2 Filipa Mareša.

Rajdy zaglądają tu także latem. Na przełomie wieków w harmonogramie Rally Bohemia pojawił się widowiskowy odcinek specjalny na autodromie w Sosnovej, który utrzymał się do 2013 r. Po latach wrócił: w lipcu 2024 r. superoes jechano na trzy okrążenia, łącznie 5,52 km, jako siódmy odcinek zamykający pierwszy dzień rajdu. Dyrektor rajdu Petr Pavlát przypominał wtedy, że rok wcześniej „właśnie ten odcinek de facto rozstrzygnął o zwycięstwie w całym rajdzie”, a organizatorzy sprzedawali kibicom przejazdy własnym samochodem po trasie oesu.

Supermoto, pięć tysięcy widzów i pochwały FIM

Motocykle też dostały tu swoją rundę mistrzostw świata. W czerwcu 2013 r. Sosnová gościła trzecią rundę FIM Supermoto World Championship jako Grand Prix Czech: na niedzielny wyścig główny przyszło około 3500 widzów, a za cały weekend frekwencja zbliżyła się do 5000. Wygrał lider klasyfikacji, Fin Mauno Hermunen na TM, przed Francuzem Thomasem Chareyre'em i Włochem Ivanem Lazzarinim; najlepszy z Czechów, Petr Vorlíček, był piąty. Dušánek mówił wtedy lokalnemu portalowi, że najbardziej cieszą go pochwały od zagranicznych zawodników i przedstawicieli FIM, którzy uznali sosnovską trasę za najlepiej przygotowaną w sezonie. Rok później, 14–15 czerwca 2014 r., mistrzostwa świata i Europy supermoto wróciły do Sosnovej.

Kooperativa kładzie asfalt na szutrze

W 2021 r. do spółki prowadzącej autodrom weszło kapitałowo towarzystwo ubezpieczeniowe Kooperativa, wcześniej obecne tu przez swoją spółkę zależną Global Assistance, wieloletniego partnera i generalnego sponsora toru, od którego nazwę wzięła Global Assistance Racing Arena. Członek zarządu ubezpieczyciela Martin Laur tłumaczył w maju 2022 r., że wzorem był DrivingCamp Hungary 30 km na zachód od Budapesztu, a celem przekształcenie Sosnovej w centrum bezpiecznej jazdy z placem manewrowym dla motocyklistów, ośrodkiem dla szkół jazdy i nowym budynkiem głównym; tor wyścigowy miał zostać zachowany na potrzeby zawodów, Setkání mistrů i przeglądu historycznych aut Sosnová Classic.

Przebudowa ruszyła jesienią 2021 r. i zmieniła tor bardziej niż cokolwiek od lat siedemdziesiątych. Tylna, dotąd szutrowa część pętli dostała asfalt, dzięki czemu długość pełnego okrążenia wzrosła do 1,6 km przy średniej szerokości 12 m; nowy odcinek stał się zarazem najszybszym fragmentem toru, a lewy nawrót wzdłuż głównego parkingu, dotąd notorycznie śliski na mokrym, zyskał nową nawierzchnię. Skręcane ze sobą opony wypełnione piaskiem zastąpiono betonowymi barierami, które oddzieliły parking od toru, przed ostrym lewym zakrętem na nowej części zbudowano strefę bezpieczeństwa z głębokim żwirem i ziemnym wałem, a na torze po raz pierwszy pojawiły się sygnalizatory świetlne; na jesień 2022 r. zaplanowano system zraszania nawierzchni. Organizator dni torowych corners.cz opisuje go jako techniczny tor o profilu przypominającym połączenie drogi powiatowej z torem wyścigowym; to opinia stałego bywalca, nie pomiar.

Rok 2022 pokazał, na czym Driving Camp ma zarabiać. Imprezy sportowe obejrzało ponad 20 tysięcy widzów, przez kursy dla kierowców aut, motocykli i pojazdów specjalnych przeszło ponad 3500 osób, a w dniach testowych i torowych jeździło ponad 2000 entuzjastów. Wiosną tego samego roku na Sosnová Classic po raz pierwszy po odbudowie wyjechały na tor prototypy Škoda 1100 OHC i Škoda 1100 OHC Coupé. Formalny finał zmian nastąpił 31 stycznia 2024 r., gdy spółka akcyjna, której jedynym akcjonariuszem jest dziś Kooperativa, kupiła od Autodrom Promotion s.r.o. przedsiębiorstwo „Areál Sosnová”; dzień później zmieniła nazwę z AUTODROM SOSNOVÁ u České Lípy a.s. na Driving Camp Autodrom Sosnová a.s. Według wypisu z rejestru handlowego jedynym akcjonariuszem jest Kooperativa, a od 15 lipca 2026 r. przewodniczącym zarządu jest Pavel Dušánek, który jako dyrektor autodromu występuje w źródłach co najmniej od 2013 r.

Jesienią 2024 r. otwarto nowy plac szkoleniowy dla kursantów szkół jazdy, wzorowany na rozwiązaniach z Austrii i Szwecji, z hamowaniem awaryjnym, manewrem omijania, symulacją poślizgu i, jak podkreślał przewodniczący czeskiego Stowarzyszenia Szkół Jazdy (Asociace autoškol) Aleš Horčička, rondem dziesięć metrów od sali wykładowej; wprowadzono tu też system L17, pozwalający szkolić się od siedemnastego roku życia pod okiem mentora. W maju 2025 r. Sosnová Classic odbyła się pod patronatem prezydenta Petra Pavla, który osobiście prowadził kolumnę motocyklistów z Pragi, Děčína i Liberca, a wśród gości był Hans-Joachim Stuck; na edycję 2026, poświęconą 125-leciu sportu w Škodzie, zaproszono m.in. Stiga Blomqvista, Andreasa Mikkelsena i Romana Krestę.

Dzień torowy w Sosnovej: 96 decybeli i zakaz driftu

Dla amatora Sosnová jest jednym z najprostszych czeskich torów do wejścia, także dlatego, że sam operator organizuje dni torowe. Track Day Sosnová 21 listopada 2026 r. w formacie open pit lane, bez stałych grup i rozpisek, kosztuje 2480 koron od kierowcy, a lista mieści 60 aut; na torze przez cały dzień są starter, sędziowie torowi, karetka z ratownikiem i strażacy, a rady daje instruktor jazdy sportowej, były zawodnik mistrzostw Czech i mistrzostw Europy w rallycrossie. Warunki są dwa i operator powtarza je wszędzie: limit hałasu 96 dB przy pomiarze stacjonarnym i zakaz driftowania. Regulamin obiektu dodaje 74 dB hałasu zewnętrznego dla całego areału, godziny otwarcia od 8:00 do 19:00 w dni powszednie, do 18:00 w soboty i do 16:00 w niedziele, oraz wstęp dla osób poniżej 16 lat tylko z dorosłym opiekunem.

Cennik wynajmu pokazuje, jak operator traktuje jazdę bokiem. Godzina toru asfaltowego od poniedziałku do czwartku kosztuje 6300 koron netto, cały dzień 57 800, sobota tylko w całości za 78 750 koron; tor terenowy to 2000 koron za godzinę. Za stwierdzone umyślne driftowanie dolicza się 4200 koron za każdą godzinę wynajmu, a za sprzątanie toru 10 500. Drift nie zniknął jednak z Sosnovej, tylko przeszedł do zorganizowanych imprez: w czerwcu 2023 r. Drift Corporation zaprosiła 40 aut na trening po 4000 koron od samochodu, z tym samym limitem 96 dB, i zapowiadała zawody w październiku we współpracy z Drift Days Champions, pisząc, że drift wraca tam, gdzie jej zdaniem należy. Zresztą już w październiku 2014 r. sam autodrom sprzedawał całodniowy kurs driftu z instruktorami Martinem Semerádem i Miroslavem Kláskiem za 5900 koron, na zraszanej nawierzchni.

Zewnętrzni organizatorzy uzupełniają kalendarz. Corners.cz przyjeżdża tu co najmniej raz w miesiącu i w czerwcu 2026 r. sprzedaje letni dzień torowy ze zraszanym odcinkiem technicznym za 4400–6999 koron, z zakazem wjazdu dla aut driftowych i zakazem driftu na suchym asfalcie, polecając tor mniej mocnym samochodom w rodzaju Toyoty GR Yaris czy Mazdy MX-5. Legendy U Vás w kwietniu 2025 r. oferowały jazdę open pit lane z częściowo zmoczonym torem, gdzie nadsterowność była dozwolona, za 1500 koron za godzinę. Kursy operatora, od bezpiecznej jazdy i szkoły poślizgu po jazdę sportową i kursy z odliczeniem punktów karnych, mają terminy we wrześniu 2026 r., a na miejscu jest nocleg dla 20 osób. Z Polski to bliski wypad: obiekt leży przy drodze z Pragi do Českiej Lípy, dwa kilometry na południe od miasta, a formalności przy zapisie ograniczają się do formularza online z danymi auta.

Na stronie operatora od lat wisi rekomendacja Václava Pecha, wielokrotnego mistrza Czech w rajdach; to materiał promocyjny, ale mówi coś o roli, jaką ten tor odegrał dla całego pokolenia czeskich kierowców:

„Ja także mogę polecić sosnovską szkołę bezpiecznej jazdy, bo tu zaczynałem i zbierałem doświadczenia. Wygrałem tu swój pierwszy wyścig. Sosnová to moja domowa piaskownica i jestem tu strasznie rad.”

Na początku września 2026 r. na listopadowy Track Day Sosnová zapisana była jedna osoba z sześćdziesięciu możliwych.

Kalendarium

• 1977: powstaje wielofunkcyjny ośrodek motorsportu w Sosnovej, początkowo dla wyścigów gokartów.
• 1994: pierwsze kursy bezpiecznej jazdy; zawody kandydackie przed przyjęciem do ME w rallycrossie.
• 24 września 1995: pierwsza runda mistrzostw Europy w rallycrossie w Czechach.
• 1997: Pavel Koutný wygrywa domową rundę ME w dywizji 2 i kończy sezon jako wicemistrz Europy.
• 2002: pierwsze Setkání mistrů; rejestracja spółki Autodrom Promotion s.r.o.
• 2005 i 2007: eliminacje mistrzostw Europy w kartingu.
• 7 listopada 2009: Setkání mistrů z zapowiedzianym udziałem Sébastiena Loeba.
• 19 września 2010: finał ME w rallycrossie, ponad 15 tysięcy widzów w weekend.
• 2 października 2011: ostatnia runda ME w rallycrossie w Sosnovej.
• czerwiec 2013: runda mistrzostw świata supermoto, blisko 5000 widzów.
• 2013: ostatni (do 2023 r.) superoes Rally Bohemia na autodromie.
• listopad 2014: Juha Kankkunen na XIII Setkání mistrů.
• 2021: Kooperativa wchodzi kapitałowo do spółki; jesienią rusza przebudowa.
• 2022: tylna część toru wyasfaltowana, pełna pętla ma 1,6 km.
• 31 stycznia 2024: spółka kontrolowana przez Kooperativę kupuje „Areál Sosnová”; zmiana nazwy na Driving Camp Autodrom Sosnová a.s.
• 2024: otwarcie placu szkoleniowego dla szkół jazdy.
• maj 2025: Sosnová Classic pod patronatem prezydenta Petra Pavla.
• 15 listopada 2025: XXIII Setkání mistrů, powrót imprezy po rocznej przerwie.