Šiaulių TMC autodromas i KART3: płyty poślizgowe, gokarty i Driftiškės

Pozwolenie na budowę przyszło 26 lutego 2014 r. i od tego dnia spółka UAB „Šiaulių plentas” pracowała na pustym polu we wsi Katiliškės w rejonie szawelskim na Litwie. Publiczny ośrodek szkoleń zawodowych z Szawli zamówił tam autodrom, na którym kierowcy ciężarówek, autobusów i samochodów osobowych mieli się uczyć panowania nad poślizgiem na polewanych wodą płytach. Dekadę później litewscy drifterzy nazywają to miejsce Driftiškės, pętlę o długości 1,9 km przecina tor kartingowy KART3, na którym rozgrywa się rundy mistrzostw Litwy, a godzina jazdy własnym samochodem po pętli kosztuje u operatora od 30 do 35 euro.

Lokalizacja	Katiliškių k. 3, wieś Katiliškės, gmina wiejska Kuršėnai, rejon szawelski, Litwa
Typ	ośrodek doskonalenia techniki jazdy (sektorowe centrum szkolenia praktycznego pracowników transportu) z pętlą, dwoma modułami płyt poślizgowych i torem kartingowym KART3
Powierzchnia	10,1221 ha według projektu, „prawie dziesięć hektarów” według prasy
Pętla	1,9 km, ponad 20 zakrętów
Płyty poślizgowe	strefa dynamicznego hamowania z płytą wybijającą tył auta i zjazd z nawrotem w kształcie litery U; współczynnik przyczepności na mokrej nawierzchni 0,25
Budowa	2014–2015, wykonawca UAB „Šiaulių plentas”
Operator	Šiaulių technologijų mokymo centras (od 1 września 2022 r.), wcześniej Šiaulių darbo rinkos mokymo centras
Najważniejsze imprezy	mistrzostwa Litwy i krajów bałtyckich w drifcie, mistrzostwa Litwy w kartingu, mistrzostwa Litwy w supermoto, mistrzostwa Litwy w Street Race, konkurs „Geriausias Lietuvos vairuotojas”
Status	czynny

Pole przy nasypie kolejowym

Zaczęło się w Szawlach. Šiaulių darbo rinkos mokymo centras (dosłownie: szawelskie centrum szkoleń dla rynku pracy, w skrócie DRMC) liczył swoją działalność od 1978 r. i od początku miał dział szkolenia kierowców. Umowę o finansowanie projektu nr VP3-2.2-ŠMM-13-V-03-034 podpisał 23 sierpnia 2011 r. z Centralną Agencją Zarządzania Projektami (Centrinė projektų valdymo agentūra). Chodziło o utworzenie w regionie szawelskim sektorowego centrum szkolenia praktycznego pracowników transportu. Centrum miało spełniać litewskie i unijne standardy infrastruktury do szkolenia zawodowych kierowców, a składać się z budynku, tras do jazdy i dwóch specjalistycznych modułów.

Umowę z wykonawcą, UAB „Šiaulių plentas”, podpisano 16 października 2013 r., a roboty ruszyły po wydaniu pozwolenia na budowę 26 lutego 2014 r. Na 10,1221 ha pustego pola miały powstać trasy do nauki jazdy ze wszystkimi elementami szkoleniowymi, parking, budynek centrum i hangar z rampą. Koniec projektu zaplanowano na 30 czerwca 2015 r.

Pod koniec października 2015 r. dziennik „Šiaulių kraštas” pisał o otwartym już autodromie. Pełniąca obowiązki dyrektora DRMC Genė Podolskienė mówiła gazecie, że myśl o nowoczesnej bazie do szkolenia praktycznego pojawiła się już osiem lat wcześniej:

„Jeżdżąc po obcych krajach, widzieliśmy, że takich autodromów jest niejeden. W Austrii, w Niemczech i w innych krajach są bardzo popularne, więc i nam przyszła myśl, żeby dać przyszłym kierowcom i zawodowcom możliwość podnoszenia kompetencji zawodowych i doskonalenia umiejętności jazdy”.

Według gazety był to trzeci taki autodrom na Litwie, po trasach ośrodków szkoleniowych w Poniewieżu i Kłajpedzie, a kolejny szykowano w Wilnie. W ramach projektu ośrodek kupił dwie ciężarówki, samochód osobowy, motocykl i symulator jazdy, a instruktorzy rozmawiają z kursantami przez radio z pulpitów sterowania. Krótki film opublikowany 14 września 2015 r. na kanale „Vairuotojų mokymas”, z danymi kontaktowymi ośrodka w opisie, zapowiadał dwie trasy poślizgowe, pętlę „ekstremalnej jazdy” o długości 1,9 km i bezdroże.

Dziś obiekt jest jednym z trzech sektorowych centrów szkolenia praktycznego Šiaulių technologijų mokymo centras (ŠTMC). Ma dawać kierowcom różnych kategorii pojazdów, uczniom szkół zawodowych i innych szkół jazdy oraz przedstawicielom pracodawców warunki do doskonalenia techniki jazdy, a prowadzi programy dla kierowców przewożących ładunki i pasażerów. ŠTMC powstało 1 września 2022 r. z połączenia trzech placówek: DRMC, Šiaulių profesinio rengimo centras i szkoły politechnicznej w Kuršėnai. Podstawą była uchwała rządu nr 437 z 27 kwietnia 2022 r.

Płyta, która rzuca tyłem

Sercem szkolenia są dwa moduły z płytami poślizgowymi. Pierwszy to strefa dynamicznego hamowania ze stałym torem poślizgowym i płytą, która przesuwa tylną oś ciężarówki, autobusu albo osobówki w lewo lub w prawo i wprowadza auto w boczny poślizg tyłu. Drugi to zjazd, a w drugą stronę podjazd, z nawrotem w kształcie litery U na dole. Na asfalt wylewa się tam białą powłokę, która po zmoczeniu daje współczynnik przyczepności 0,25. „Šiaulių kraštas” opisywał w 2015 r., jak to wygląda zza kierownicy: płyta na początku jednej z tras rzuca tyłem auta, a kierowca musi odzyskać panowanie nad samochodem i ominąć przeszkody z fontann wody, które wyrastają przed maską. Zjazd w kształcie litery U odtwarza sytuację znaną z dróg, czyli śliski zakręt u stóp wzniesienia.

Obok płyt leży pętla, po litewsku žiedinė trasa. Operator podaje, że ma 1,9 km i ponad 20 ostrych zakrętów, a na prostej można sprawdzić moc samochodu. Gazeta pisała w 2015 r., że wszystkie trasy są czynne przez cały rok: autobusy i ciężarówki na płytach poślizgowych, mocne samochody sportowe na pętli, quady i terenówki na bezdrożu. W 2021 r. strona ośrodka opisywała bezdroże jako „kąpiele błotne”, most z bali, szutrówkę i górę.

Najwięcej o charakterze tego asfaltu powiedzieli motocykliści. W sobotę 24 lipca 2021 r. odbyła się tu czwarta runda mistrzostw Litwy w supermoto, czyli wyścigów motocykli crossowych na oponach szosowych, z udziałem 65 motocyklistów i kierowców quadów z Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy i Polski. Prezes Litewskiej Federacji Sportu Motocyklowego (LMSF) Giedrė Janušauskė mówiła o trasie długości 1300 m położonej obok nasypu kolejowego, pełnej pagórków i malowniczych zakrętów. Sędzia zawodów Justina Šeniauskienė zwróciła uwagę na dwa garby w części asfaltowej, na których toczyło się mnóstwo pojedynków. Tym razem jechano w odwrotnym kierunku, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, i niektóre zakręty dało się pokonać tylko na pierwszym biegu. Komunikat zapowiadający start sezonu w maju tego roku opisywał to miejsce jako malowniczy zakątek pod Szawlami, obok którego ze świstem przejeżdżają pociągi. Pod koniec maja 2022 r. supermoto wróciło tu na pierwszą i drugą rundę mistrzostw i pucharu Litwy, rozgrywane przy zmiennej, deszczowej pogodzie w 11 klasach; w zawodowej klasie S1 wygrał Estończyk Eero Madisson.

Poligon znany jako autodrom w Kuršėnai

Nazwa wsi Katiliškės nie przebiła się do języka kierowców. Litewski Autoklub Dziennikarzy (Lietuvos žurnalistų autoklubas), który od 2000 r. co roku szuka najlepszego kierowcy Litwy w konkursie „Geriausias Lietuvos vairuotojas”, w 2018 r. wyznaczył na autodromie DRMC eliminacje 22 września i finał 23 września. W finale rozwiązuje się testy z przepisów ruchu drogowego, jedzie slalom i odcinek terenowy, wymienia część samochodu, rozpoznaje podzespoły i reanimuje fantom. W 2020 r. organizatorzy pisali, że finał „tradycyjnie” czeka w Szawlach, w ośrodku DRMC, „jeszcze lepiej znanym jako autodrom w Kuršėnai”, i wyznaczyli go na 13 września.

W marcu 2021 r. ten sam klub zapowiedział pierwszy wybór litewskiej Ciężarówki Roku i zaplanował obóz testowy kandydatów na maj, właśnie na autodromie w Kuršėnai. Prezes klubu Valdas Valiukevičius uzasadniał to krótko: „najlepszy poligon testowy na Litwie mamy w Kuršėnai, na autodromie Šiaulių darbo rinkos mokymo centras”.

Na tych samych trasach sprawdzały się służby. Dwudziestego ósmego listopada 2019 r. po dwie załogi wystawiły straż pożarna okręgu szawelskiego, pogotowie ratunkowe, jednostka Ochotniczych Sił Obrony Kraju z okręgu Prisikėlimas, placówka Straży Granicznej w Szawlach, policja okręgowa i batalion obrony przeciwlotniczej litewskich sił powietrznych. Zanim wyjechały na trasy, instruktor Litewskiego Czerwonego Krzyża Egidijus Kalinaitis poprosił je o reanimację elektronicznego manekina, co, jak odnotowała gazeta, nie udało się wszystkim. Konkurencje jazdy wygrali policjanci przed batalionem obrony przeciwlotniczej i strażnikami granicznymi z Szawli. W kalendarzu ŠTMC autodrom gości też szkolne imprezy: święta bezpiecznego ruchu drogowego 4 kwietnia 2025 r. i 3 kwietnia 2026 r. oraz zawody MINI CAR dla pojazdów kategorii AM 30 listopada 2024 r.

Gokarty na asfalcie dla ciężarówek

W weekend 11 września 2021 r. autodrom gościł przedostatnią, piątą rundę mistrzostw Litwy w kartingu, na trasie urządzonej specjalnie na tę okazję. Prezes Litewskiej Federacji Kartingowej Karolis Šikšnelis cieszył się: „To trasa bardzo ciekawa i wyjątkowa w swojej konfiguracji. Wszyscy nasi zawodnicy bardzo czekają na możliwość rywalizacji na nowej, nikomu nieznanej trasie, która jest urządzana tylko tymczasowo na nasz etap mistrzostw, bo zwykle ludzie uczą się tu subtelności prowadzenia samochodu”. Na start spodziewano się blisko 150 zawodników. Do jesieni 2021 r. ośrodek zainstalował też system pomiaru czasu MYLAPS dla samochodów, motocykli i gokartów.

Kilka miesięcy później karting zagościł tu na stałe. W styczniu 2022 r. DRMC przedstawił gokarty jako nową usługę autodromu i ogłosił, że razem z Baltic Karting Academy i Litewską Federacją Kartingową organizuje na swojej trasie projekty sportowo-edukacyjne: zawody monoklasy i obozy dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Pomysłodawcą i kuratorem projektu był zastępca dyrektora do spraw infrastruktury Audrius Adomaitis. Strona ośrodka odliczała czas do oficjalnego otwarcia toru kartingowego KART3 w sobotę 7 maja 2022 r. o godzinie 12:00 i informowała, że gokarty do wynajęcia mają certyfikat zgodności z normą 16230-1. W czerwcu na liście wiadomości ośrodka wisiał już tytuł „Nowe gokarty, nowa trasa! Tor kartingowy w Szawlach «KART 3» otwarty!”. Drugi etap pucharu KART3 zaplanowano na noc 11 czerwca 2022 r.: każdy uczestnik miał przejechać co najmniej dwa przejazdy po 10 minut, czasy sumowano, a finał rozgrywano na innej konfiguracji toru, ze startem lotnym za gokartem bezpieczeństwa.

Pod koniec czerwca 2022 r. przyjechało tu blisko 150 uczestników mistrzostw i Pucharu Litwy w kartingu, rozdzielonych na 20 klas, od trzylatków z klasy „Baby” po zawodników po sześćdziesiątce w klasie retro. W najszybszej klasie KZ2 wszystkie trzy dotychczasowe rundy sezonu wygrał Kajus Šikšnelis. W 2023 r. kalendarz mistrzostw przewidywał Kuršėnai na lipiec. Czwarta runda odbyła się „na torze kartingowym KART3 Šiaulių technologijų mokymo centras”; razem z towarzyszącymi seriami w ciągu dwóch dni wystartowało blisko 150 kierowców z trzech państw bałtyckich, a finał KZ2, 19 okrążeń w 16 min 57,096 s, wygrał Jokūbas Bagdonavičius. Pod koniec sierpnia 2025 r. KART3 gościł piątą, finałową rundę sezonu; komunikat przed zawodami zapowiadał 20 ostrych zakrętów na każdym okrążeniu. Wypożyczalnia toru korzysta z gokartów CRG: Centurion Senior, Centurion Mini dla najmłodszych (operator podaje 130 cm wzrostu) i dwuosobowego Centurion 2-seater.

Godzina na pętli za 30 euro

Dla kierowcy, który chce przyjechać własnym autem, autodrom ma stały cennik zamiast kalendarza imprez. Na stronie KART3 godzina jazdy po pętli kosztuje samochodem 30 euro od poniedziałku do piątku i 35 euro w weekendy, a motocyklem 15 euro. Cennik na stronie ŠTMC jest dokładniejszy i nieco inny: 30 euro za godzinę od poniedziałku do czwartku i 35 euro od piątku do niedzieli za samochód albo dwa motocykle, z zastrzeżeniem, że sesja jest wstrzymywana, gdy po torze jeżdżą gokarty. Za 25 euro za godzinę można pojechać wariantem, który nie przecina toru kartingowego, a każdy dodatkowy samochód kosztuje 20 euro za godzinę. Na płytach poślizgowych, gdzie klienci jeżdżą własnymi autami, od jednego do czterech naraz, godzina kosztuje 100 euro w dni robocze i 120 euro w weekendy i święta. Cały autodrom można wynająć za 200 euro za godzinę w dni robocze i 300 euro w weekendy. Strona z cennikiem KART3 jest w przebudowie i odsyła do telefonu, więc stawki trzeba potwierdzić przed przyjazdem.

Formalności są proste, ale ścisłe. Trzeba okazać prawo jazdy, dowód rejestracyjny, dokument przeglądu technicznego i polisę obowiązkowego ubezpieczenia OC. Samochód musi mieć szczelne układy chłodzenia, paliwowy i smarowania oraz szczelną przekładnię, rzeczy w kabinie i bagażniku muszą być zabezpieczone, opony nie mogą mieć kolców ani kamieni w bieżniku, a nadwozie ma być czyste. Klient odpowiada za szkody w ogrodzeniu i nawierzchni, jeśli spowodował je szybką albo nieostrożną jazdą. Motocyklista wjedzie na pętlę tylko w kasku, rękawicach i stroju z ochraniaczami kręgosłupa, łokci i kolan.

Własnym autem można też przyjechać na imprezy organizatorów. Slalomo akademija zaplanowała na 20 lipca 2025 r. cały dzień #OPENTRACK na „ŠTMC autodromas”, z czterema konfiguracjami Street Race, czyli szybkiego slalomu, jeżdżonymi przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, i sesjami jazdy na czas po okrążeniu. Pełny dzień miał kosztować 80 euro, pół dnia 60 euro, a 90 minut jazdy na czas 99 euro; wymagano sprawnego technicznie auta i kasku. Impreza została odwołana z powodu pogody. Street Race ma tu jednak swoją historię: w maju 2023 r. autodrom gościł drugą rundę mistrzostw Litwy, a w najmocniejszej klasie SGC-4 wygrał Simonas Kazbaras ze Slalomo akademija. Na 30 maja 2026 r. stowarzyszenie Rally 4 Fun wyznaczyło tu drugą rundę mistrzostw Litwy w Street Race, z klasą gości otwartą dla debiutantów i wpisowym od 60 euro; widzowie mieli wejść za darmo. Szkolenia nie są zarezerwowane dla aut: w czerwcu 2024 r. „Šiaulių kraštas” opisał kurs jazdy w sytuacjach awaryjnych dla motocyklistów, który klub motocyklowy z Kuršėnai, Biesa MCC, zorganizował razem z ŠTMC na bazie KART3, a poprowadził Rytis R. Mežonis, założyciel motogym.lt. Otwarcie sezonu 2026 ośrodek zaplanował na autodromie na 1 maja.

Driftiškės

Najbardziej niezwykłe życie obiekt prowadzi w weekendy drifterów. W kwietniu 2022 r. impreza „Betsafe Drift Matsuri” otworzyła litewski sezon driftu: 140 samochodów i 12 godzin jazdy, sześć na suchej i sześć na mokrej nawierzchni. Organizator Linas Ramoška przyznał, że sam był zaskoczony wynikiem: „ponad dwa tysiące widzów, którzy nie tylko zdołali znaleźć miasteczko Driftiškės, ale zostali tu nawet wtedy, gdy lunęło z nieba”. Większych incydentów, jak relacjonował, uniknięto, a jedynym „pojazdem” zniszczonym bez możliwości naprawy była makieta rosyjskiego okrętu wojennego, którą posłał na tamten świat Simonas Vilčinskas. Wśród gości byli wicemistrz Europy w drifcie Grzegorz Hypki i William Hanna z ligi PRO mistrzostw Wielkiej Brytanii; obaj chwalili trasę i poziom litewskich zawodników. O Drift Matsuri na swoim autodromie ośrodek pisał już w 2021 r. Żartobliwa nazwa przylgnęła na dobre: w lipcu 2022 r. komunikaty przed zawodami Drift Camp #3, rundą mistrzostw Litwy i mistrzostw krajów bałtyckich, tłumaczyły czytelnikom, że chodzi o autodrom DRMC w Kuršėnai, „przezwany Driftiškės”.

Szóstego lipca 2024 r. na autodromie ŠTMC rozegrano rundę ligi Pro bałtyckich mistrzostw w drifcie, zaliczaną też do ligi Pro mistrzostw Litwy. Wygrał ją Aurimas Vaškelis. Debiutant ligi Paulius Petrauskas przyjechał żółtym BMW E36 z 4,3-litrowym silnikiem V8 Toyoty z turbosprężarką i mocą 800 KM; komunikat jego zespołu nazywał autodrom „stosunkowo zwartym”, a on sam mówił:

„Już w kwalifikacjach widzieliśmy, że na torze w Kuršėnai najważniejsza będzie bardzo dokładna jazda: precyzja, trafienie w trajektorię i odległości od punktów kontrolnych są tu znacznie ważniejsze niż prędkość”.

Na przełomie maja i czerwca 2025 r. drugą rundę mistrzostw Litwy i krajów bałtyckich wygrał Benediktas Čirba, który w finale pokonał Andriusa Vasiliauskasa; w niedzielę po zawodach w Driftiškės trwało jeszcze święto Matsuri. W lipcu tego roku, w zawodach zakończonych deszczem, kolejną rundę wygrał Estończyk Siim Oskar Haal, a na podium stanęli przedstawiciele trzech krajów bałtyckich; komunikat organizatorów nazywał Kuršėnai stolicą litewskiego driftu. We wrześniu 2025 r. Drift Matsuri, które według komunikatu w kilka lat wyrosło z lokalnej tradycji zamknięcia sezonu na jeden z największych festiwali driftu na Litwie, znowu trwało 12 godzin. Przyjechało 150 uczestników, w tym 20 Łotyszy i dwóch Finów, a wśród nich mistrz Drift Masters Grand Prix z 2024 r. Lauri Heinonen. Przejażdżki z Finem chcieli wszyscy, od fanów po widzów, którzy byli w Driftiškės pierwszy raz, a on spędził na torze niemal całe 12 godzin bez dłuższych przerw. W sobotę wieczorem nad autodromem wystrzeliły fajerwerki, które zamknęły sezon.

Kalendarium

• 1978: początek działalności Šiaulių darbo rinkos mokymo centras, od razu z działem szkolenia kierowców.
• 2011: 23 sierpnia umowa o finansowanie projektu sektorowego centrum szkolenia pracowników transportu.
• 2013: 16 października umowa z wykonawcą, UAB „Šiaulių plentas”.
• 2014: 26 lutego pozwolenie na budowę i początek robót we wsi Katiliškės.
• 2015: otwarcie autodromu z płytami poślizgowymi, pętlą 1,9 km i bezdrożem.
• 2018: eliminacje i finał konkursu „Geriausias Lietuvos vairuotojas”.
• 2021: runda mistrzostw Litwy w supermoto i runda mistrzostw Litwy w kartingu na tymczasowym torze.
• 2022: otwarcie toru kartingowego KART3; 1 września operatorem zostaje Šiaulių technologijų mokymo centras.
• 2024: runda ligi Pro bałtyckich mistrzostw w drifcie.
• 2025: rundy mistrzostw w drifcie i kartingu, wrześniowe Drift Matsuri z Laurim Heinonenem.
• 2026: runda mistrzostw Litwy w Street Race.