Circuito Tazio Nuvolari: tor rodziny, która woziła żwir znad Padu

Annibale Traversa, rocznik 1899, zaczynał jako woźnica: woził żwir z zakoli Padu na budowy w okolicach Pawii. Z tej pracy wyrosła w 1951 r. firma transportowa, a w 1972 r. przedsiębiorstwo Traversa Calcestruzzi e Strade, prowadzone już razem z synami Renato, Sergiem i Vincenzem. Sto lat po narodzinach rodzinnego interesu syn Vincenza, Giorgio Traversa, postanowił uczcić tę rocznicę torem wyścigowym w Cervesinie, na równinie tuż przy Padzie. Circuito Tazio Nuvolari ruszył w 2013 r. jako pętla długości około 2,8 km. Dziś mierzy 5260 m, a operator przedstawia go jako drugi pod względem długości tor we Włoszech.

Lokalizacja	Cervesina, prowincja Pawia, Lombardia; Strada Provinciale 12 per Corana, na równinie przy Padzie, około 70 km od Mediolanu
Typ	stały tor wyścigowy dla samochodów i motocykli z zapleczem do badań i homologacji pojazdów
Długość	5260 m (pełna pętla); pierwotna pętla z 2013 r. 2805 m
Konfiguracje	homologowane przez ACI Sport: 5260, 4675, 4667, 4152, 2804 i 2453 m; pętle 2805 m i 2454 m mogą działać jednocześnie, z osobnymi wjazdami, padokami i boksami
Najdłuższa prosta	970 m na pełnej pętli; 720 m na pierwotnej
Homologacje	ACI Sport: stopień 2 krajowy; FMI: wyścigi prędkości, stopień A, 2. poziom
Budowa	od czerwca 2011 r.; rozbudowa od 2020 r., w październiku 2023 r. opisywana jako zakończona
Pomysłodawca	Giorgio Traversa, w latach 2016–2020 opisywany też jako właściciel
Operator	Nuvolari 5260 Srl z siedzibą w Mediolanie; w 2024 r. Coger s.r.l.
Najważniejsze imprezy	CIV Junior (2023), finał National Trophy (2024), Nivola Rally Show (2026), regionalne mistrzostwa prędkości FMI
Status	czynny; jazdy swobodne w każdą środę

Staw w miejscu wyrobiska

Ziemia pod tor ma swoją historię. Tekst z magazynu „Italia Più” z września 2013 r., który operator przedrukował na swojej stronie, mówi, że na tej działce najpierw było jeziorko z wyrobiskiem, a potem staw dla wędkarzy. Sam Traversa mówił o tym rzeczowo. „Mieliśmy ten teren do zagospodarowania i pomysł toru wydał nam się najrozsądniejszy”, tłumaczył „La Provincia Pavese”, a portal Moto.it, który przytoczył te słowa, podał też kwotę inwestycji: 6 mln euro. W 2016 r. reporterowi „Panoramy” mówił: „Narodziny były trochę paradoksalne, bo ja jestem przede wszystkim miłośnikiem jazdy terenowej”.

Budowę zaczęto w czerwcu 2011 r. na obszarze 260 tys. m², a roboty drogowe i budowlane prowadziła rodzinna firma. Michele Orione, który od 2018 r. odpowiadał na torze za komunikację, opowiadał „La Gazzetta dello Sport”, że Traversa spełniał w ten sposób dziecięce marzenie o własnym torze, a projekt trasy powierzył inżynierowi Adamo Leonziowi, znanemu we włoskim motorsporcie z udziału w projektowaniu kilku autodromów. Pierwsza strona internetowa obiektu, z 2012 r., wyliczała jego atuty: równoległą drogę z wiaduktem, którą karetki miały dojeżdżać do każdego punktu trasy, centrum medyczne z lądowiskiem dla śmigłowca, dwa duże zbiorniki z separatorami oleju, z których deszczówka spływająca z asfaltu miała wracać do podlewania i do testów na mokrej nawierzchni, oraz wały wyciszające z gruntu zbrojonego, w części już obsiane zielenią.

Patrona wybrano z sympatii. Traversa był wielbicielem Tazia Nuvolariego. Prawo do nazwiska kierowcy z Mantui uzyskał, jak mówił, na mocy porozumienia z Automobile Club Mantova, do którego należy znak, łącznie ze słynnym żółwiem od Gabriele D'Annunzia, opatrzonym dedykacją dla „najszybszego człowieka” od „najwolniejszego zwierzęcia”. Dzisiejszy operator dorzuca uzasadnienie bliższe samemu torowi: Nuvolari był najpierw motocyklistą, potem kierowcą samochodów i w obu dyscyplinach wygrywał, a w Cervesinie jeżdżą i jedne, i drugie.

Ostatni mur z opon

Pierwszą oficjalną prezentację toru „La Provincia Pavese” opisała w wydaniu z 24 października 2013 r. Część prac wciąż trwała, ale na torze odbywały się już testy, a wyścigi zapowiadano na wiosnę. Dyrektor generalny Matteo Campanini mówił, że federacja motocyklowa wydała pozytywną opinię dla wszystkich dyscyplin aż do Superbike, a samochodowa CSAI dla kategorii aż do GP2. Wśród gości był Arturo Merzario, kierowca, który w latach 70. dotarł do zespołu Ferrari, a teraz prowadził szkołę jazdy torowej Merzario Academy; gazeta opisała go jako jednego z głównych zwolenników projektu Traversy.

„Choć prace jeszcze się nie skończyły, już widzę, jak będzie wyglądał tor, kiedy stanie ostatni mur z opon. To ambitny projekt, zwłaszcza w tak trudnych czasach, ale jestem przekonany, że w końcu ten obiekt wywalczy sobie miejsce w pierwszym szeregu w kraju”.

Mauro Pane, mistrz świata historycznej Formuły 1, który brał udział w zdjęciach do filmu Rush, przywiózł tego dnia między innymi Brabhama z silnikiem Alfa Romeo z 1978 r. Samochód został w boksie, bo nie pozwoliła na to pogoda.

Pierwotna pętla miała 2805 m, jedenaście zakrętów, pięć w lewo i sześć w prawo, od 12 do 13 m szerokości i główną prostą długości 720 m. Orione ostrzegał przed pierwszym wrażeniem: tor „wygląda jak duży tor kartingowy, ale to złudzenie”, bo podobne na oko zakręty każdy trzeba pokonać inaczej. Reporter „Panoramy”, który przyjechał tu wiosną 2016 r. na motocyklowy dzień torowy, pisał, że doświadczony zawodnik na litrowym motocyklu rozpędza się na tej prostej do 270 km/h. W padoku zwrócił uwagę na stare autobusy i budki poboru opłat z autostrad z lat 80. i 90.

Przez pierwsze lata Cervesina była przede wszystkim torem do testów. „La Gazzetta dello Sport” pisała w 2020 r. o sześciu latach terminowania w tej roli i o tym, że wyścigów rozegrano tu dotąd niewiele, w dodatku drugorzędnych. Orione podkreślał, że tor stał się pierwszym wyborem okolicznych zespołów do testów i shakedownów, czyli pierwszych jazd po złożeniu auta, a obok nich odbywały się dni torowe i imprezy prywatne. W 2015 r. klub Officine Alfieri Maserati International świętował tu stulecie marki, a na tor wyjechało między innymi Maserati V5 z 1931 r. W czerwcu 2018 r. instruktorzy stowarzyszenia Di.Di., założonego przez kierowcę Emiliano Malagolego, uczyli tu jeździć motocyklem około dwudziestu młodych ludzi po amputacjach i z paraplegią; wszyscy instruktorzy też byli osobami z niepełnosprawnościami. Na następny weekend zaplanowano drugą rundę Octo Bridgestone Cup, motocyklowych mistrzostw Włoch zawodników z niepełnosprawnościami w klasach 600 i 1000.

Lokalna prasa opisała też wypadek z 10 marca 2019 r. Podczas zlotu „500day” samochód z 27-letnim kierowcą i 23-letnią pasażerką uderzył w murek toru. Kierowcę, w poważniejszym stanie, po stabilizacji na miejscu przewieziono śmigłowcem do szpitala San Gerardo w Monzy, pasażerkę karetką do szpitala w Pawii.

Bruk dla producentów

Tor zaczął służyć także czemuś innemu niż jazda w kółko. W styczniu 2020 r. „La Provincia Pavese” opisywała dwutygodniową międzynarodową imprezę, którą Audi Italia i Audi Sport zorganizowały w Cervesinie dla ponad tysiąca gości z Australii, Stanów Zjednoczonych, Japonii, Chin, Kataru, Abu Zabi i Europy. Jeździli między innymi modelami RS4, RS6 i R8 pod okiem kierowców testowych, a SUV RSQ8 miał tu włoską przedpremierę. Ta sama gazeta zapowiadała odcinki dróg o różnych nawierzchniach, od asfaltu po pavé, na których producenci mieliby homologować nowe modele.

Dziś ta część działa pod nazwą Nuvolari 5260 Proving Ground. Według operatora ma pięć kompleksów na ponad 569 tys. m², a wśród nich 200 m falistego bruku, płytki o współczynniku przyczepności 0,2, tory do prób układów ABS ze zraszaczami i ścianami wody oraz nawierzchnię zgodną z normą ISO 10844, czyli przeznaczoną do pomiarów hałasu pojazdów. Operator chwali się współpracą z Politechniką Mediolańską, której zespoły testowały tu prototypy startujące potem w mistrzostwach świata swoich kategorii; pojazdy stoją dziś w strefie Paddock Club. W 2022 r. tor był planem zdjęciowym ogólnokrajowej reklamy Renault Italia. Na jednym z odcinków doświadczalnych leży 160 m rzecznych otoczaków. Rodzinna firma Traversów zaczynała od wożenia żwiru z zakoli Padu.

Piętnaście metrów więcej niż Mugello

Wydłużenie toru planowano od dawna. Reporter „Panoramy” słyszał już w 2016 r. o rozbudowie do ponad 4 km, przy czym terminów nikt nie zdradzał. W czerwcu 2017 r. burmistrz Cervesiny Taramaschi mówił serwisowi vogheranews.it, że projekt złożono w gminie, zapłaci za niego prywatny inwestor, obejmie także gminę Corana i może być gotowy za dwa lata. Roboty ruszyły jednak dopiero w 2020 r.: 9 marca „La Provincia Pavese” pisała, że trwają od kilku dni. Orione liczył wtedy, że pierwsze auta pojadą nową pętlą pod koniec lata, a imprez przed 2021 r. nie przewidywał. Podkreślał też, że Traversa prowadzi projekt osobiście, „bez jakiegokolwiek wsparcia z zewnątrz”.

Cel Orione zdradził „La Gazzetta dello Sport”: 5251 m, żeby wyprzedzić Mugello i zostać drugim najdłuższym torem we Włoszech. Stare zakręty miały zostać, tylko z ostatniego trasa skręcałaby w lewo, zamiast wracać na metę, w szybki odcinek z dwiema prostymi długości blisko kilometra, trzema szybkimi i sześcioma wolnymi zakrętami. Pod koniec kwietnia 2020 r. Automoto.it donosiło, że prace przerwała pandemia koronawirusa i właśnie mają ruszyć na nowo, a tor ma być gotowy na sezon 2021.

Termin przesunął się o lata. W sierpniu 2023 r. amotomio.it pisało, że nowy odcinek jest gotowy i rozpoczyna się staranie o homologacje. W październiku Corsedimoto.com donosiło o zakończonych pracach: dobudowano 2454 m, pełna pętla liczy 5260 m, a jej najdłuższa prosta 970 m; tor czekał już tylko na homologacje. Wiosną 2024 r. strona operatora opisywała pętlę 5260 m, którą można podzielić na dwa niezależne tory, 2805 m i około 2,45 km, a w czerwcu wisiało tam ogłoszenie jazd swobodnych na tej pętli. We wrześniu sekcja Ticino szwajcarskiego Automobile Club Svizzero urządziła swój dzień torowy na długim wariancie; według Touring Club Schweiz wybrano go na życzenie uczestników. Mugello podaje na swojej stronie 5245 m, piętnaście metrów mniej.

Zmieniła się też spółka. Jeszcze w 2024 r. stopka strony wymieniała Coger s.r.l., dziś tor prowadzi Nuvolari 5260 Srl z siedzibą w Mediolanie, a dyrektorką generalną toru jest Giulia Brignoli. Operator wylicza, co wyrosło wokół asfaltu: dawny lombardzki dom gospodarski Cascina Belvedere w środku toru, odnowiony w 2018 r., Paddock Club z 17 boksami ukończony w marcu 2024 r., bar w wagonie szwajcarsko-niemieckich kolei, salę zebrań w zabytkowym tramwaju „Milano” i trybuny na ponad 600 miejsc.

Finał bez lidera

W sierpniu 2023 r. rozegrano w Cervesinie piątą, przedostatnią rundę CIV Junior, młodzieżowych motocyklowych mistrzostw Włoch, na którą zapowiadano ponad stu zawodników w pięciu kategoriach; w MiniGP stawką była kwalifikacja do światowego finału w Walencji. Jesienią 2024 r. zamknął się tu sezon National Trophy, wyścigów organizowanych przez Moto Club Spoleto. Finał zaplanowano na 12 i 13 października. Kilka tygodni wcześniej w wypadku podczas wyścigu na torze we Frohburgu w Niemczech zginął 32-letni mediolańczyk Luca Salvadori, który wygrał cztery pierwsze wyścigi sezonu w klasie 1000 i prowadził w klasyfikacji. Jego główny rywal Filippo Rovelli i zespół Pistard Racing Team ogłosili, że nie wystartują w dwóch ostatnich rundach, w Imoli i w Cervesinie, żeby tytuł został przy Salvadorim. Szef zespołu, Gianluca Galesi, tłumaczył to tak:

„Jedyny sposób, żebyśmy mogli go pożegnać, to nie startować w dwóch ostatnich wyścigach, żeby Luca mógł świętować i zdobyć tytuł, którego zawsze chciał”.

Organizator wycofał na zawsze numer 23, z którym jeździł Salvadori, a tytuł w klasie 1000 przypadł mu pośmiertnie. Według „Motosprintu” sezon National Trophy zakończył się w Cervesinie. Tor wraca też w kalendarzu regionalnych mistrzostw prędkości: według federacji motocyklowej FMI pod koniec września 2026 r. piąta runda CRV odbyła się na pętli 2,8 km, razem z okrążeniem pamięci Nina Di Gangiego i nowym pucharem dla amatorów Performance Cup. Tu rozegrano też ostatnią rundę sezonu 2026 europejskiego cyklu KlassGP dla dwusuwowych prototypów klasy 125. Na 14 i 15 lutego 2026 r. ACI Sport zapowiadało w Cervesinie debiut rajdu na torze: Nivola Rally Show, pierwszą rundę Circuit Rally Trophy, z pięcioma odcinkami specjalnymi o łącznej długości 66 km na 5,2-kilometrowej pętli i 26 załogami, w tym czterema Citroënami C3 WRC+.

Środy w Cervesinie

Najprostsza droga na tor dla kierowcy amatora prowadzi przez samego operatora: w każdą środę Cervesina jest otwarta dla jazd swobodnych. Samochody jeżdżą turami po 25 minut, na przemian auta drogowe, GT i wyścigowe oraz bolidy formułowe i prototypy z odkrytymi kołami, w zależności od terminu na klasycznej pętli 2805 m albo na pełnej 5260 m. Na początku października 2026 r. sklep operatora wymagał kupienia przez internet co najmniej dwóch tur po 105 euro z 22-procentowym VAT; kolejne kosztowały na miejscu 115 euro, a dzień dochodził do skutku przy co najmniej dziesięciu płacących autach. Wymagane są prawo jazdy i dowód tożsamości, homologowany kask (na miejscu nie ma wypożyczalni), hak holowniczy i podpisane zrzeczenie się roszczeń. Licencja jest „gorąco zalecana”, a auto głośniejsze niż 105 dB przy pomiarze nie wyjedzie na tor. Pełnoletni pasażer płaci 15 euro za turę, niepełnoletnich pasażerów nie przyjmuje się wcale.

Tor wynajmują też organizatorzy z zewnątrz. Track4fun.com zapowiadał na 11 października 2026 r. sześć godzin otwartej alei serwisowej (open pit lane, czyli wyjazdów na tor o dowolnej porze) dla aut drogowych i wyścigowych dowolnej marki na pętli 5260 m, za 200–500 euro z VAT, z limitem 105 dB i dopuszczonymi slickami. Niemiecki Pistenclub wystawiał dzień 10 października od 490 euro, ale na jego imprezach we Włoszech mogą z przyczyn prawnych jeździć tylko zarejestrowani członkowie klubu. Przyjeżdżają też Szwajcarzy: dzień torowy sekcji Ticino klubu ACS we wrześniu 2024 r. kosztował od 390 do 490 franków, zależnie od członkostwa.

Na 1 marca 2026 r. Automotoclub Storico Italiano zaplanował w Cervesinie ASI in Pista Spring Experience, dzień torowy dla aut zabytkowych zbudowanych do 2005 r. i wyczynowych do 1995 r. Na liście było około stu samochodów. Najstarszy był sportowy samochód z 1948 r., zbudowany chałupniczo na podwoziu Fiata 500 Topolino, najmłodsze Ferrari 612 Scaglietti z 2005 r. Publiczność wchodziła za darmo.