ADAC Fahrsicherheitszentrum Hansa: lupo, gokarty i spór o decybele

„Uważają Państwo, że mały VW Lupo nie potrafi jechać szybko? Nasze potrafią!” Tak w 2006 roku ADAC Fahrsicherheitszentrum Lüneburg reklamowało szkolenie dla kierowców o sportowych ambicjach: najpierw ćwiczenia we własnym samochodzie, potem jazda po pętli ośrodka wyścigowymi Lupo z pucharu ADAC VW Lupo Cup z 2003 roku, pod okiem trenera z licencją wyścigową. Toru wyścigowego w Embsen nie ma. Jest ośrodek doskonalenia techniki jazdy, otwarty w 2004 roku przy drodze B209 na południe od Lüneburga: 21 hektarów płyt poślizgowych, kół, zjazdów i jedna długa pętla. Na terenie ośrodka przez osiemnaście lat działał też klubowy tor kartingowy, a spór o jego hałas rozstrzygał w 2024 roku sąd administracyjny.


Lokalizacja	ADAC-Straße 1, Embsen (gmina zbiorcza Ilmenau, powiat Lüneburg), Dolna Saksonia; bezpośrednio przy drodze B209
Typ	ośrodek doskonalenia techniki jazdy (Fahrsicherheitszentrum) działający pod marką ADAC
Działa od	2004
Powierzchnia	21 ha, w tym teren off-road 3,5 ha
Moduły	12, m.in. dwa koła poślizgowe (60 i 80 m średnicy), płyty dynamiczne, pas hamowania, zjazd o nachyleniu 7 proc., serpentyny, pętla, tor kartingowy, teren off-road
Najdłuższa trasa	moduł 10 „Handlingstrecke”, pętla długości 1200–1600 m i szerokości 6–12 m, z tarkami na krawędziach
Tor kartingowy	810 m długości, 8 m szerokości, 13 zakrętów; dawny RSG-Hansa-Ring, od 2023 r. własność ośrodka
Operator	ADAC Fahrsicherheitszentrum Hansa GmbH & Co. KG, dyrektor zarządzający Carsten Bohnensack
Dla amatorów	Pkw-Sportfahrer-Training własnym autem: 269 euro dla członków ADAC, 279 euro dla pozostałych (stan z 4.10.2026), po ukończeniu Pkw-Intensiv-Training
Status	czynny

Dwadzieścia jeden hektarów przy B209

Arno Reglitzky, ówczesny członek zarządu ADAC Hansa, regionalnego klubu ADAC, nie szczędził pochwał na otwarciu ośrodka w 2004 roku: „To sensacja, czego dokonał tu urząd”. Po szesnastu latach „Landeszeitung für die Lüneburger Heide” przypomniała te słowa jako ślad czasów, w których stosunki automobilklubu z miejscową polityką były jeszcze w porządku. Teren leży w gminie Embsen, przy drodze B209 w kierunku Soltau i Amelinghausen. W projekcie planu dla nowej strefy przemysłowej na południe od ośrodka gminni planiści opisali okolicę jako krajobraz pól, lasu sosnowego, wiatraków, terenu ADAC i strefy przemysłowej Embsen-Melbeck; między tą strefą a ośrodkiem leży „charakterystyczna hałda gipsu”. W 2006 roku ośrodek podawał, że do Hamburga ma stąd 55 km, do pokonania „w nieco ponad pół godziny”, a do Bremy 120 km.

Opis ośrodka zmieniał się szybciej niż on sam. W listopadzie 2005 roku w metadanych jego strony internetowej widniał „największy i najnowocześniejszy ośrodek doskonalenia techniki jazdy w Europie”, z 14 modułami na około 25 hektarach. W czerwcu 2006 roku ta sama strona mówiła już o 12 modułach na 21 hektarach i o jednym „z największych i najnowocześniejszych w północnych Niemczech”. Dziś ADAC pisze o największym i najnowocześniejszym ośrodku tego typu w północnych Niemczech, z 12 modułami na 21 hektarach i 3,5-hektarowym terenem off-road.

Ćwiczenia odbywają się na ponumerowanych modułach. Dwa koła poślizgowe mają średnicę 60 i 80 m. Dla mniejszego z nich operator podaje współczynnik tarcia mokrej nawierzchni poślizgowej około 0,2, wobec około 0,6 dla mokrego asfaltu na pasie hamowania. Na module 4 płyta dynamiczna o wymiarach 9,2 na 4,8 m wprowadza w poślizg ciężarówki i osobówki na śliskiej nawierzchni długości 118 m. Moduł 5 to pas hamowania z asfaltem, nawierzchnią poślizgową, betonem i kostką brukową oraz rozbiegiem, który pozwala hamować awaryjnie ze 100 km/h. Moduł 8 to zjazd o nachyleniu 7 proc. ze śliskim łukiem, moduł 9 serpentyny pokonywane w górę i w dół, a w terenie off-road jest wzniesienie wysokości 20 m z podjazdami o nachyleniu do 45 proc.

Najważniejszy dla kierowców o sportowych ambicjach jest moduł 10, który operator nazywa „Handlingstrecke” albo po prostu „Rundkurs”: pętla łącząca ciasne i długie łuki, opisywana w 2007 roku jako trasa biegnąca wokół całego ośrodka. W 2006 roku podawano jej długość 1,2 km. Obecny prospekt operatora mówi o 1200–1600 m i szerokości 6–12 m, z tarkami wyznaczającymi krawędzie, oznaczeniami dla asystentów pasa ruchu i możliwością podziału na sekcje.

Lupo z pucharu i supersamochody dla dzieci

W pierwszych latach ośrodkiem kierował Holender Sybe Schaap. Jesienią 2007 roku zastąpił go Bernd Fischer, od dwóch lat szef sprzedaży, z zawodu bankowiec, wcześniej właściciel dwóch sklepów motocyklowych i organizator wypraw motocyklowych po Namibii. Komunikat o jego nominacji wyliczał imprezy, które zapoczątkował, m.in. Charity Challenge, wiosenny Motorrad StartUp Day i dzień nostalgii w święto zjednoczenia Niemiec.

Szkolenie sportowe z 2006 roku łączyło dwa światy. W pierwszej części dnia uczestnicy we własnych autach ćwiczyli pozycję za kierownicą, technikę kierowania i prowadzenia wzroku, slalom jako przygotowanie do linii jazdy i przejazd przez hydrauliczną płytę dynamiczną. Potem przesiadali się do oryginalnych samochodów pucharu ADAC VW Lupo Cup z 2003 roku i jeździli po pętli „w tempie wyścigowym”. Dzień kosztował 395 euro z pełnym wyżywieniem. W 2013 roku ośrodek rozdzielił ten program na dwa. „Przy naszym dawnym szkoleniu sportowym uczestnicy siedzieli we własnym aucie tylko pół dnia, a drugą połowę spędzali w wyścigowych Lupo naszego ośrodka. Chęć jazdy za własną kierownicą była jednak u sportowych kierowców większa”, tłumaczył główny trener Gerd Schulz. Nowe szkolenie sportowe odbywało się wyłącznie we własnych autach i kończyło 90 minutami prowadzonej jazdy po pętli, a Volkswageny Cup-Lupo GTI 1.6 16V dostały osobny format.

Najgłośniejsze były jednak dni, w których na pętlę wjeżdżały supersamochody. W sierpniu 2006 roku około stu właścicieli aut sportowych, od Ferrari i Lamborghini po Wiesmanny, woziło widzów po 1,2-kilometrowym torze handlingowym. Za datek 10, 20 lub 30 euro, zależnie od kategorii auta, można było jechać jako pasażer, a sprawna organizacja pozwalała przejechać od 8 do 10 okrążeń. Imprezę obejrzało ponad 1500 osób, a ponad 4150 euro trafiło do stowarzyszenia „eigenes Leben” na pomoc dzieciom cierpiącym z powodu bólu albo chorób skracających życie. Rok później pieniądze zbierano na fundację NCL, finansującą badania nad nieuleczalną chorobą dziecięcą. W zapowiedzi operatora na liście aut były Porsche Carrera GT, Dodge Viper, Lamborghini Murciélago i Isdera Imperator, a od 14.30 prowadzenie imprezy i sprzedaż losów loterii miał przejąć Thorsten Laussch, znany widzom hamburskiej stacji Hamburg 1 jako „Hausmeister Rudi”. Na 14 sierpnia 2011 roku zapowiadano szóstą edycję, z ponad 150 autami.

Podobnie wyglądały letnie zloty. Na czwarte spotkanie aut sportowych, 1 lipca 2007 roku, ośrodek zapowiadał ponad 200 uczestników, wśród nich Ferrari F40, Lamborghini Murciélago, Bentleya Continental GT i Mercedesa SLR McLaren, oraz program szkoleniowy przygotowany specjalnie dla nich. Komunikat zachęcał prostym argumentem:

Na torze handlingowym FSZ nie ma ani ograniczenia prędkości, ani ruchu z naprzeciwka, jak to bywa w codziennym ruchu.

Ośrodek gościł też piłkarzy. W październiku 2006 roku na pierwszy dzień kibica Hamburger SV przyjechał holenderski reprezentant Rafael van der Vaart; czekało na niego około 500 fanów, a imprezę odwiedziło około tysiąca osób, które mogły m.in. przejechać się z zawodowcem po pętli. Wiosenny zlot motocyklistów, Motorrad StartUp Day, w kwietniu 2013 roku przyciągnął ponad 12 000 osób, co odpowiedzialna za imprezę Mai-Britt Kähne nazwała rekordem frekwencji.

Spokojnie nie było przy sterze. W grudniu 2015 roku ADAC ogłosił, że zgromadzenie wspólników ze skutkiem natychmiastowym odwołało dyrektora zarządzającego Bernda Beera. Tymczasowo spółką pokierował Carsten Bohnensack, a sprawy operacyjne znów objął Sybe Schaap. Na początku marca 2016 roku ADAC poinformował, że kierownictwo ośrodka przejmuje 55-letni Paul Droßard, wcześniej dyrektor zarządzający centrum kartingowego Schumacher's Motodrom w Bispingen. Dziś spółką kieruje Bohnensack, a ośrodkiem jako prokurent Andreas Baus.

RSG-Hansa-Ring: 810 metrów klubowego marzenia

Rennsportgemeinschaft Hamburg, w skrócie RSG, powstała 7 stycznia 1972 roku, gdy 22 członków odeszło z Bundeswehr-Motor-Club. Zaczynała od slalomów samochodowych, potem organizowała wyścigi kartingowe, a według klubu to ona w 1995 roku przygotowała pierwszy wyścig samochodowy na motocyklowym torze w Assen. W 2004 roku, jak pisze klub, „spełniło się wreszcie nasze marzenie”: na terenie ośrodka w Embsen RSG zbudowała własny tor kartingowy, RSG-Hansa-Ring, długi na 810 m i szeroki na 8 m. Pierwszy trening kartingowy odbył się na nim 14 sierpnia 2004 roku, a pierwszy slalom samochodowy 18 września. Zapowiadany na ten rok rallysprint odwołano, bo do pierwszego terminu zgłoszeń zapisało się za mało załóg. Ośrodek opisywał tor jako swój moduł 11, z parkiem maszyn i budynkiem, prowadzony przez klub. Dzisiejszy dzierżawca liczy na nim 13 zakrętów.

W 2010 roku na torze kartingowym i placach ośrodka rozegrano ADAC-Hansa-Slalom jako rundę mistrzostw Niemiec, przygotowaną wspólnie z AC Ilmenau i MC Elbe. W 2014 roku klub odnotował ostatnią edycję tej imprezy w Embsen, a w 2019 roku zorganizował na swoim torze ostatni wyścig kartingowy. W styczniu 2021 roku zmarł wieloletni skarbnik Dieter Baguhn, a w marcu 2022 roku Ingo Meyer, przewodniczący klubu od pięćdziesięciu lat. 13 października 2022 roku członkowie jednogłośnie postanowili rozwiązać RSG, a 1 stycznia 2023 roku tor przeszedł na własność ośrodka. Od 2023 roku tor dzierżawi lüneburski przedsiębiorca Alexander Diercks; według „Landeszeitung” jeżdżą tu chętnie goście urodzin dziecięcych i imprez firmowych. Według byłych członków RSG 21 października 2024 roku ośrodek zawiadomił ich mailowo, że ze skutkiem natychmiastowym kończy treningi dla gokartów wyścigowych; klub podkreśla, że była to decyzja ośrodka, nie dzierżawcy.

Błękitne niebo nad Ilmenau

Hałas był w Embsen tematem od dawna. W 2015 roku Automobilclub Ilmenau chciał rozgrywać na torze kartingowym slalomy, a ponieważ plan miejscowy takiego przeznaczenia nie przewidywał, zmianę musiała zatwierdzić rada gminy. Inicjatywa obywatelska „Blauer Himmel über Ilmenau”, czyli „Błękitne niebo nad Ilmenau”, rozprowadziła ulotkę z hasłem „W Embsen planowany Hansaring!” i zdjęciem bolidu Formuły 1, a według własnych danych zebrała prawie 400 podpisów. Burmistrz Embsen Anne-Carin Büttner nazwała zarzuty nieprawdziwymi. Do dnia przed publikacją artykułu w „Landeszeitung” gmina otrzymała w tej sprawie trzy pisma, dwa przeciw slalomom i jedno za. W 2017 roku powiat rozpatrywał wniosek ośrodka o zmianę sposobu pracy toru kartingowego; wpłynęły sprzeciwy i urząd wyznaczył ich publiczne omówienie na 25 września 2017 roku.

W listopadzie 2020 roku „Landeszeitung” pisała, że ośrodek przynosi straty, a ADAC chce wynajmować teren także na imprezy niezwiązane ze szkoleniami, do czego gmina zbiorcza Ilmenau i gmina Embsen musiałyby zmienić plany zagospodarowania. W 2021 roku powiat zakazał używania gokartów głośniejszych niż 105 dB(A) i jednoczesnej jazdy więcej niż sześciu gokartów o tej głośności, uznając, że pozwolenie z 2004 roku od początku nie obejmowało takiej pracy toru. ADAC złożył sprzeciw, a po jego odrzuceniu w 2022 roku pozew. 20 września 2024 roku 2. izba Sądu Administracyjnego w Lüneburgu uchyliła zakaz. Według sądu ani z wniosku, ani z ówczesnych ekspertyz akustycznych, ani z treści decyzji nie dało się wyczytać ograniczenia rodzaju czy liczby gokartów, a nic nie wskazywało na przekroczenie dopuszczalnych wartości przy najbliższych domach. W chwili ogłoszenia wyrok nie był prawomocny; powiat mógł wnioskować o dopuszczenie apelacji.

Najbliższy dom stoi 750 m od toru, a reprezentująca ADAC adwokatka Franziska Rode tłumaczyła, że dzienna norma 55 dB dla terenów mieszkaniowych była i jest dotrzymywana, co potwierdzały kolejne ekspertyzy. Diercks wyliczał, że w czasie wydawania pierwotnego pozwolenia jeździła tu flota jego poprzednika o głośności około 90 dB na gokart, później flota o głośności 83 dB, a jego 28 nowych gokartów, kupionych za 180 000 euro, osiąga 75 dB. Związek ochrony środowiska „Blauer Himmel über Ilmenau”, który mógł zabrać głos na rozprawie, nie chciał rozmawiać z prasą. Peter Rowohlt, burmistrz gminy zbiorczej Ilmenau, mówił gazecie, że od dwóch sezonów letnich nie było ani jednej skargi na hałas.

Własnym autem po module 10

Dla kierowcy amatora drogą na pętlę jest dziś szkolenie. Pierwszy krok to ADAC Pkw-Intensiv-Training: 8,25 godziny, najwyżej 12 uczestników, 199 euro dla członków ADAC i 209 euro dla pozostałych, z hamowaniem na różnych nawierzchniach, slalomem i opanowywaniem poślizgu na płycie dynamicznej. Dopiero po nim można zapisać się na Pkw-Sportfahrer-Training, na które według operatora mile widziane są wszystkie auta, „od GTI po Ferrari”. Trwa również 8,25 godziny, przyjmuje najwyżej 10 uczestników i kosztuje 269 euro dla członków ADAC oraz 279 euro dla pozostałych. Program obejmuje hamowanie do wyznaczonego punktu z wyższych prędkości, stabilizowanie wpadającego w poślizg auta, jazdę po serpentynach i tak zwany szwajcarski slalom, a na koniec dnia uczestnicy przenoszą wyuczone umiejętności na pętlę. Szkolenia odbywają się także zimą i w deszczu. 4 października 2026 roku system rezerwacji pokazywał w tym miesiącu dwa terminy: 14 października z czterema wolnymi miejscami i 30 października z ośmioma. Na pytanie o zużycie auta operator odpowiada, że całodzienne szkolenie odpowiada mniej więcej godzinie jazdy pod pełnym obciążeniem po autostradzie, a na szkoleniu sportowym zużycie jest „nieco wyższe”.

Wolnej jazdy po pętli ośrodek nie sprzedawał nawet wtedy, gdy używał słowa trackday. W 2013 roku jego „Track-Day-Training” było wieczornym szkoleniem od 16.45 do 21.00 za 129 euro, w najwyżej dwóch dziesięcioosobowych grupach, z finałem na „pętli z profilem wysokości”. Warunkiem było ukończone Pkw-Intensiv-Training, a ogłoszenie zastrzegało: żadnego treningu torowego, żadnej wolnej jazdy, a samochody nie mogły przekraczać 92 dB. W tym samym roku, 22 marca i 27 września, ośrodek prowadził kursy za 495–525 euro; uczestnik z pozytywną oceną dostawał po nich zaświadczenie potrzebne do wniosku o krajową licencję A niemieckiej federacji sportu motorowego DMSB. Regulamin zastrzegał, że ani ćwiczenia, ani wolna jazda po pętli nie służą osiąganiu prędkości maksymalnych.

Z pętli korzystają też organizatorzy z zewnątrz. Na 13 sierpnia 2021 roku Oldtimer Trackdays zaprosił tu na drugi wieczór dla zarejestrowanych aut z 2000 roku i starszych, bo pierwszy termin szybko się wyprzedał: cztery grupy po 12 samochodów miały się zmieniać co pół godziny między pętlą a zestawem koła poślizgowego, zjazdu i serpentyn, trenerzy ADAC mieli prowadzić kierowców przez radio, a udział kosztował 119 euro z grillem. Organizator podkreślał, że nie jest to wyścig, lecz „rozszerzone szkolenie bezpieczeństwa z wolną jazdą”, do którego nie trzeba licencji. W czerwcu 2017 roku na wspieranych przez federalne ministerstwo transportu „Track & Safety Days” przyjechało 40 miłośników tuningu z obniżonymi autami na szerokich oponach. Przejazdy po zalanej wodą nawierzchni połączono z warsztatami z policjantami i rzeczoznawcami. „Uczestnicy nie mają się tu nauczyć, jak przejechać zakręt szczególnie szybko, tylko szczególnie bezpiecznie”, mówił Jan Henning Klapper z inicjatywy „Tune it! Safe!”.

Tor kartingowy, na którym RSG w sierpniu 2004 roku przeprowadziła pierwszy trening, przed południem służy dziś jako plac manewrowy. Wolno na nim jeździć wyłącznie samochodem osobowym, od 16. roku życia, z opiekunem, który ma prawo jazdy od co najmniej trzech lat i nie może wysiadać z auta, z prędkością najwyżej 30 km/h i według przepisów ruchu drogowego. Strona operatora wymienia cztery ćwiczenia: pierwszeństwo z prawej, zawracanie, ruszanie i parkowanie tyłem.

Kalendarium

2004: otwarcie ośrodka; RSG buduje na jego terenie tor kartingowy RSG-Hansa-Ring, pierwszy trening 14 sierpnia
2006: szkolenie sportowe z wyścigowymi Lupo z pucharu z 2003 r.; w sierpniu Charity Challenge z około setką aut sportowych
2007: Charity Challenge na rzecz fundacji NCL; jesienią Bernd Fischer dyrektorem zarządzającym
2010: ADAC-Hansa-Slalom jako runda mistrzostw Niemiec na torze kartingowym i placach ośrodka
2013: szkolenie sportowe wyłącznie we własnych autach, jazdy Lupo jako osobny format; wieczorne „Track-Day-Training”
2014: ostatni ADAC-Hansa-Slalom w Embsen
2015: spór o slalomy na torze kartingowym; w grudniu odwołanie Bernda Beera
2016: kierownictwo przejmuje Paul Droßard
2017: 25 września omówienie sprzeciwów wobec zmian w pracy toru kartingowego
2019: otwarcie placu manewrowego; ostatni wyścig kartingowy RSG
2021: zakaz powiatu dla gokartów głośniejszych niż 105 dB(A)
2022: pozew ADAC; 13 października decyzja o rozwiązaniu RSG
2023: 1 stycznia tor kartingowy przechodzi na własność ośrodka
2024: 20 września wyrok Sądu Administracyjnego w Lüneburgu na korzyść ośrodka; 21 października koniec treningów gokartów wyścigowych