Eurocircuit Valkenswaard: het eerste circuit gebouwd voor rallycross

Op de avond van 20 oktober 1967 werd in de keuken van café De Rietvink in Valkenswaard het geld van de kaartverkoop geteld. De jonge motorclub had drie Belgische rijders uitgenodigd voor een wedstrijd op de Lage Heide, maar had geen geld in kas voor hun startgeld; er werd afgesproken dat ze betaald zouden krijgen als er na de wedstrijd iets zou overblijven. Er bleef iets over, en de Belgen bezetten het hele podium. Op datzelfde terrein, een paar kilometer van de Belgische grens, werd drieënhalf jaar later het eerste permanente rallycrosscircuit van continentaal Europa geopend. Vandaag delen vijf clubs het Eurocircuit, en over wat er mag gebeuren beslist de Nederlandse Raad van State.

Locatie	Valkenswaard, Noord-Brabant, Nederland; terrein van de voormalige Lage Heide
Type	permanent rallycrosscircuit met een motorcrossbaan op hetzelfde terrein
Lengte	1033 m, waarvan 60 procent verhard en 40 procent grind; 1066 m met de jokerlap van 60 m
Breedte	van 10 tot 16 m
Opening	17 april 1971
Snelste tijd	2:32,821 over een afstand van 4 ronden, Martin Schanche, Ford Escort RS 2000, 1995 (volgens de exploitant)
Exploitant van het rallycrosscircuit	Nederlandse Rallycross Vereniging (NRV)
Belangrijkste evenementen	FIA Europees kampioenschap rallycross (tot 2012), Grand Prix van het wereldkampioenschap motorcross (1974–2020), RallyX (vanaf 2025)
Status	actief, met gebruik dat tijdelijk beperkt is door een uitspraak van de Raad van State van mei 2025

De keuken van café De Rietvink

De club die die wedstrijd in oktober organiseerde, ontstond aan de tafeltjes van De Rietvink als een groep supporters van de plaatselijke motorcrosser Piet Cuijpers. De kroniek van Motorcross Vereniging Valkenswaard noteerde dat de carrière van Cuijpers snel doofde, maar dat enkele van zijn aanhangers het virus zo te pakken kregen dat ze de supportersclub omdoopten tot Motor- en Automobiel Club de Rietvink en besloten met motorcross naar Valkenswaard terug te keren. Ze moesten een federatie kiezen: de landelijke KNMV uit 1904 of de zuidelijke NMB uit 1949, die al decennialang een zo verbeten oorlog met elkaar voerden dat de start van een rijder van de ene op een circuit van de andere als besmetting gold. De Rietvink koos voor de KNMV en kreeg nog datzelfde jaar als beloning een vrije datum in de kalender.

Bij de wedstrijd van 20 oktober 1967 passeerde Jan Boonen als eerste de finishlijn, achter hem Jaak van Velthoven en Harry Everts; alle drie de Belgen kregen hun geld nadat de kas was geteld. Het succes bracht de club ertoe de stichting Motorsport Stichting Valkenswaard op te richten. De KNMV erkende De Rietvink officieel op 18 april 1968, en op 3 februari 1969 nam de organisatie de naam MSV/MVV aan, dat wil zeggen Motor Sport Stichting Valkenswaard en Motor Vereniging Valkenswaard: de dubbele structuur had een zuiver juridische, financiële reden bij het organiseren van wedstrijden. In het clubwapen kwamen de letters MSV, het embleem van de KNMV, een schild met een terreinmotor en een valk in geel en blauw, verwijzend naar de gemeente Valkenswaard.

Zaterdagavonden voor de televisie

De auto's kwamen vanuit Venlo naar de Lage Heide. De Nederlandse Rallycross Vereniging ontstond in 1969 en hield haar eerste wedstrijden op de heide bij Venlo, op een militair oefenterrein waar geen publiek mocht worden toegelaten. De club zocht een plek waar toeschouwers welkom waren, en vond die in Valkenswaard. Het Eurocircuit werd geopend op 17 april 1971; de NRV omschrijft het als het eerste permanente rallycrosscircuit op het Europese vasteland en het eerste terrein ter wereld dat uitsluitend voor rallycross is ontworpen. De openingswedstrijd werd gewonnen door Jan de Rooy in een DAF 555 Coupé. De organisator van de RallyX-serie herhaalt dezelfde stelling over het wereldwijde primaat.

Rallycross was in het Nederland van de jaren zeventig een televisiesport. Volgens de kroniek van de NRV werden de wedstrijden uit Valkenswaard tot 1980 op televisie uitgezonden en bleef het land op zaterdagavond thuis om ernaar te kijken; de vereniging vermeldt dat TROS het thema daarna voortzette met programma's als „Achteruitrijden” en met caravanraces. Zulke populariteit moet worden opgevat als het relaas van de exploitant, maar ze verklaart wel waarom een klein terrein bij Eindhoven jarenlang op de kalender van het FIA Europees kampioenschap stond. RallyX vermeldt dat de Nederlandse ronde van het Europees kampioenschap hier tot 2012 werd verreden.

Het circuit zelf meet 1033 m, waarvan 60 procent verhard is en 40 procent grind. De eerste bocht na het lange startrechte stuk draagt de naam van Per Eklund, en volgens RallyX speelde zich juist daar, op het gladde asfalt, de meeste actie in het Europees kampioenschap af. In 1992 onderging het terrein een grondige verbouwing: rond het circuit werd een wal opgeworpen met veiligheidshekken op de kruin, de netten rond het rennerskwartier werden verhoogd en vervangen, en er kwam een kilometer vangrail bij. In 2011 verscheen de jokerlap, en in 2022 verving de NRV de volledige fundering en de toplaag van de grindgedeelten. Tussen 2003 en 2018 vond op het Eurocircuit ook de voorproloog van de Dakar Rally plaats, uitgezonden door RTL.

Drie decennia lang leidde Sjaak Noordermeer dit alles. In de zomer van 2015 vertelde hij Omroep Brabant dat hij al 28 jaar voorzitter was en er over twee jaar mee wilde stoppen: „Ik ben op een leeftijd gekomen dat ik vind dat er jongere mensen hiermee verder moeten gaan”. Zover kwam het niet: hij overleed in februari 2017 op 68-jarige leeftijd. De KNAF, de Nederlandse autosportfederatie, herinnerde er toen aan dat hij sinds 1973 in de sport actief was, dat hij op 10 september 2016 ridder in de Orde van Oranje-Nassau werd en dat het Eurocircuit onder zijn leiding uitgroeide tot een multifunctioneel terrein, al was zijn devies te krijgen wat hij wilde zonder ook maar een cent uit te geven.

„Het is net een familie en alle ups en downs zijn er. En dat vind ik ook het gezellig ervan.”

Het zand van Herlings

De motoren zijn nooit van de Lage Heide verdwenen. In 1974 won Sylvain Geboers hier de Grand Prix van de 250 cc-klasse van het wereldkampioenschap; het portaal van de MXGP-serie merkt op dat dit de laatste grote overwinning van de Belg op het internationale toneel was. De 500 cc-klasse verscheen in 1980, en de eerste winnaar was André Vromans; in 1981 haalde Eric Geboers in de 125 cc-klasse de tweede manche niet, en volgens de telling van MXGP kostte juist dat resultaat hem de titel, die naar Harry Everts ging. Het podium van de 125 cc-klasse uit 1987, met Dave Strijbos, Pedro Tragter en John van den Berk, noemt het portaal het gouden tijdperk van de Nederlandse motorcross.

Na achttien jaar afwezigheid keerde de 250 cc-klasse in 1992 terug, en meteen won Stefan Everts, vers wereldkampioen in de 125 cc-klasse, die net op een grotere motor was overgestapt; in Valkenswaard zegevierde hij verder in 1994–1996 en in 2004. Het bochtige, zware zand, zoals het portaal van de serie het circuit omschrijft, paste het best bij Jeffrey Herlings. De Nederlander won hier in de MX2-klasse elk jaar van 2010 tot 2016, telkens in beide manches; het portaal van de serie noemde hem „de koning van Valkenswaard”. Pas in 2017, inmiddels in de MXGP-klasse en na zijn rentree na een blessure, verloor hij van Gautier Paulin. De laatste Grand Prix werd hier in 2020 verreden: Herlings versloeg Tim Gajser, in de MX2 won Tom Vialle, en meteen daarna brak de pandemie het seizoen af. MX Large schrijft over die wedstrijd als het einde van de Grand Prix-geschiedenis in Valkenswaard; in 2022 had Nederland geen ronde van het wereldkampioenschap, en sinds 2023 is Arnhem gastheer.

Het plan uit 1977

De rallycross bleef en kreeg in 2025 een nieuwe impuls: de RallyX-serie koos bij haar verhuizing naar Europa het Eurocircuit als een van haar locaties, en op de kalender voor 2026 staat Valkenswaard als eerste ronde, RallyX South, op 25 en 26 april. Ter gelegenheid van haar vijftigjarig bestaan stelde de NRV ook een „Visie Rallycross 2030” op, waarin sprake is van alternatieve brandstoffen en elektrische aandrijving; volgens de vereniging testten enkele teams op een trainingsdag al de eerste elektrische auto's.

Het probleem zit in de papieren. De gemeente Valkenswaard erkent dat het Eurocircuit al jaren onderwerp van geschillen is, omdat het geldende bestemmingsplan uit 1977 stamt en het niet duidelijk was wat op het terrein wel en niet was toegestaan. Sinds 2020 werkt de gemeente aan een ontwerp voor een nieuw plan voor het hele terrein, waar naast de NRV en het motorcrossende MVV ook de BMX-baan Lion D'Or, de wielerclub TWC De Kempen en de politiehondenclub De Verdediger actief zijn. Bewoners werd om hun mening gevraagd in een representatieve peiling, en op 15 juli 2021 koos de gemeenteraad uit vijf scenario's de tweede variant: in het nieuwe plan de bestaande fysieke situatie en het bestaande, vergunde gebruik vastleggen. Daarna startte de milieueffectrapportage, met onderzoek naar geluid, luchtkwaliteit, ecologie en stikstof; het ontwerpplan lag van 12 mei tot 22 juni 2023 ter inzage, en op 7 november 2024 stelde de gemeenteraad het definitieve plan vast.

In mei 2025 deed de Raad van State, de hoogste bestuursrechter van Nederland, uitspraak op een verzoek om een voorlopige voorziening tegen dat plan. Volgens de gemeente beperkt de uitspraak de gebruiksmogelijkheden van het circuit door de NRV en het MVV tot aan de einduitspraak; het plan geldt, maar in aangescherpte vorm, en die vormt in 2026 de grondslag voor wat er op het Eurocircuit gebeurt. De gemeente wacht op het bepalen van een zittingsdatum. Tot die tijd wordt er in Valkenswaard gereden binnen de kaders die de rechter heeft gesteld: de auto's van de NRV, de motoren van het MVV, de BMX-fietsen en de politiehonden op één heideterrein, waar in 1967 het geld ontbrak voor het startgeld van drie Belgen.

Tijdlijn

• 1967: op 20 oktober de eerste motorcrosswedstrijd van club De Rietvink op de Lage Heide.
• 1969: de club neemt de naam MSV/MVV aan; in datzelfde jaar ontstaat de NRV, die haar eerste rallycrosswedstrijden bij Venlo organiseert.
• 1971: op 17 april de opening van het Eurocircuit; de eerste wedstrijd wordt gewonnen door Jan de Rooy in een DAF 555 Coupé.
• 1974: de eerste Grand Prix van het wereldkampioenschap motorcross (250 cc), overwinning van Sylvain Geboers.
• 1980: einde van de regelmatige televisie-uitzendingen van rallycross; de eerste GP van de 500 cc-klasse.
• 1992: verbouwing van het circuit met een aarden wal en nieuwe vangrails.
• 1995: de snelste tijd in de geschiedenis van het circuit volgens de NRV, Martin Schanche.
• 2003–2018: de voorproloog van de Dakar Rally voor RTL.
• 2011: de jokerlap.
• 2012: de laatste Nederlandse ronde van het FIA Europees kampioenschap rallycross.
• 2017: het overlijden van de jarenlange voorzitter Sjaak Noordermeer.
• 2020: de laatste Grand Prix van het wereldkampioenschap motorcross.
• 2021: op 15 juli kiest de gemeenteraad het scenario voor het nieuwe bestemmingsplan.
• 2022: nieuwe fundering en toplaag van de grindgedeelten.
• 2024: op 7 november de vaststelling van het nieuwe bestemmingsplan.
• 2025: de voorlopige uitspraak van de Raad van State die het gebruik beperkt; het debuut van RallyX op het Eurocircuit.