ODTJ Lublin: tor przy Grygowej, który dwanaście lat czekał na ustawę

We wtorek 20 maja 2014 r. ksiądz poświęcił asfalt przy ulicy Grygowej w Lublinie, samorządowcy przecięli wstęgę, a marszałek województwa Krzysztof Hetman wsiadł za kierownicę i przetestował płytę poślizgową. Dyrektor lubelskiego WORD Ryszard Pasikowski mówił gościom, że inne WORD-y już teraz zazdroszczą Lublinowi tego obiektu. Ośrodek zbudowano z myślą o przepisach, które miały zapełnić go młodymi kierowcami od 2016 roku. Okres próbny dla nowych kierowców zaczął obowiązywać 4 września 2026 r., w zmienionej postaci i dwanaście lat po otwarciu. W międzyczasie tor przy Grygowej zajęli motocykliści.

Lokalizacja	ul. Antoniny Grygowej 32, Lublin, dzielnica Felin
Typ	ośrodek doskonalenia techniki jazdy stopnia wyższego (samochody osobowe i ciężarowe)
Powierzchnia	3,5 ha
Tor	tor szkoleniowy o długości 800 m ze wzniesieniem i nawadnianą sekcją zakrętów, z funkcją toru gokartowego
Płyty poślizgowe	prostokątna z szarpakiem i kurtynami wodnymi, okrągła z kurtynami wodnymi, nawadniana płyta na wzniesieniu („śliska górka”)
Otwarcie	20 maja 2014 r.; jazdy dla kierowców od 26 maja 2014 r.
Koszt	12,5 mln zł według dyrektora WORD po zakończeniu budowy (2015 r.; w 2013 r. zapowiadano 12 mln zł), w tym 2 mln zł z funduszy UE
Właściciel i operator	Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Lublinie
Jazdy dla amatorów	szkolenia i jazdy motocyklowe Moto-Sekcji (sezon 2026: od 11 kwietnia do 19 września); godzinne szkolenia samochodowe WORD
Status	czynny

Pieniądze z tłustych lat

Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Lublinie powstał w 1998 r. jako instytucja egzaminująca kandydatów na kierowców. Lata 2007 i 2008 przyniosły mu nadwyżkę budżetową i, jak wspominał w 2015 r. Ryszard Pasikowski, „w innych WORD-ach te pieniądze z tłustych lat chomikowano, kupowano radiowozy, karetki itp.”, a Lublin postanowił „pójść nieco pod prąd” i zbudować ośrodek doskonalenia techniki jazdy. Powód był konkretny: ustawa o kierujących pojazdami zapowiadała, że każdy świeżo upieczony kierowca będzie musiał między czwartym a ósmym miesiącem po zdobyciu prawa jazdy odbyć szkolenie z techniki jazdy, a każdy WORD miał dysponować obiektem, na którym da się to zrobić. W województwie lubelskim takiego miejsca nie było.

Na inwestycję WORD kupił od Agencji Mienia Wojskowego grunt: 3,5 ha przy ulicy Grygowej w dzielnicy Felin. W marcu 2012 r. WORD ogłosił przetarg na zaprojektowanie i wybudowanie dwóch płyt poślizgowych oraz toru; zainteresowanie deklarowały firmy z Niemiec i Austrii, a inwestycję szacowano na 6 do 9 mln zł. Wpłynęły cztery oferty. Wygrała, według Pasikowskiego, „może nie najtańsza firma, ale taka, która dawała najdłuższą, bo aż 5 letnią gwarancję”. Budowa ruszyła w październiku 2012 r.; sama budowa kosztowała 8,1 mln zł, a całość z działką i wyposażeniem miała zamknąć się w 12 mln zł, z czego 2 mln zł pochodziło z funduszy unijnych.

Harmonogram się rozjechał. W 2012 r. mówiono o zakończeniu prac w sierpniu 2013 r., we wrześniu 2013 r. zastępca dyrektora WORD Artur Banaszkiewicz zapowiadał otwarcie w styczniu 2014 r., a w kwietniu 2014 r. wykonawca wciąż usuwał usterki: nierówności na płycie i problemy z nawadnianiem, z terminem do 25 kwietnia. Pasikowski chciał wtedy, żeby tor był dostępny „przez cały tydzień od godz. 8 do 20, także w soboty i niedziele”. Po otwarciu 20 maja ośrodek ruszył ostrożniej: w dni powszednie od 8 do 17, z weekendami zależnymi od popytu, a od poniedziałku 26 maja każdy mógł wjechać własnym samochodem za 100 zł za godzinę.

Szarpak i śliska górka

Na planie ośrodka jest dziewięć obiektów: budynek szkoleniowo-administracyjny, budynek techniczny, plac manewrowy, prostokątna płyta poślizgowa z kurtynami wodnymi, szarpak, płyta okrągła, nawadniana płyta na wzniesieniu, nawadniana sekcja zakrętów i tor manewrowy z funkcją toru gokartowego. Szarpak to urządzenie, które wprowadza samochód w poślizg. „Kluczowym elementem tego obiektu jest szarpak”, tłumaczył w dniu otwarcia Jakub Jankowski, wówczas instruktor, dziś kierownik ośrodka. „To najtrudniejszy fragment toru, ale to właśnie tutaj kierowcy uczą się najwięcej”. Prostokątna płyta ma dwa rzędy kurtyn wodnych, okrągła również, a tor o długości 800 m poprowadzono ze wzniesieniem i nawadnianą sekcją zakrętów. Obiekt zaprojektowano jako ODTJ stopnia wyższego, czyli taki, na którym wolno prowadzić wszystkie szkolenia wymagane przepisami, także dla kierowców ciężarówek. Jesienią i zimą zajęcia odbywają się przy sztucznym oświetleniu.

Ustawa, dla której to wszystko zbudowano, nie zadziałała. Już we wrześniu 2013 r. Banaszkiewicz przyznawał, że „ustawodawca odsunął tak ważne dla bezpieczeństwa ruchu drogowego zapisy okresu próbnego” na 4 stycznia 2016 r., więc ośrodek miał na razie szkolić chętnych i kierowców zawodowych. Zewnętrzny biznesplan zakładał zysk po dziesięciu latach, pod warunkiem że młodzi kierowcy zaczną przyjeżdżać od razu. Zamiast nich pojawili się kierowcy pojazdów uprzywilejowanych, przewoźnicy w ramach kwalifikacji wstępnej, kandydaci na instruktorów techniki jazdy i kierowcy autobusów oraz trolejbusów lubelskiego MZK, którzy po pierwszym szkoleniu na śliskiej nawierzchni, jak relacjonował Pasikowski, „wywarli presję na dyrekcję” i w efekcie przeszkolono ich wszystkich. W 2015 r. ośrodek wychodził na zero, a klienci przyjeżdżali także z sąsiednich województw. W 2018 r. WORD sam zrobił to, czego nie zrobił ustawodawca: pierwszych 750 osób, które od 2 lipca zdały egzamin praktyczny kategorii B, miało otrzymać bon na godzinne szkolenie w ODTJ.

Godzina indywidualnego szkolenia własnym samochodem kosztuje dziś 250 zł, w grupie trzyosobowej 150 zł, a wynajęcie auta ośrodka 100 zł za godzinę; program obejmuje od prawidłowej pozycji za kierownicą i testu łosia po poślizg nadsterowny, hamowanie w zakręcie i szarpak. WORD organizuje też dni otwarte. W Dzień Kobiet 2015 r. dwadzieścia zapisanych wcześniej pań ćwiczyło hamowanie i poślizg na płycie z kurtynami, a każda mogła zasiąść za kierownicą przygotowanego do driftu BMW M3 o mocy 400 KM. Dziesięć lat później, w marcu 2025 r., przed bramą ustawiła się kolejka, a dyrektor WORD Renata Bielecka mówiła o rekordowej frekwencji w historii takich akcji.

Motocykliści z Zemborzyckiej

Lublin miał wcześniej inny tor. Przy ulicy Zemborzyckiej działał obiekt nazywany po prostu Torem Lublin, miejsce spotkań miłośników motoryzacji i niedzielnej giełdy samochodowej; dziewięciohektarową działkę kupiła w 2011 r. firma Interbud, a w 2017 r. rosły tam już bloki. To na Zemborzyckiej szkolił motocyklistów klub Moto-Sekcja, który jesienią 2014 r. wynegocjował przedłużenie umowy najmu do 31 marca 2015 r., co odnotowała nawet strona przeciwników toru tor-stop.pl. Redaktor naczelny „Świata Motocykli” Andrzej Drzymulski nazwał później ODTJ „chustką na otarcie łez po utraconym torze kartingowym”, dodając, że fani motoryzacji „przegrali tu wiele lat temu z fanami budowania i sprzedawania mieszkań”. Gdy w 2021 r. lubelscy kierowcy pytali miasto o miejsce do legalnego driftu, ratusz wskazał ośrodek WORD jako jedyną opcję, a rzeczniczka Monika Głazik wyjaśniała, że „głównym problemem przy budowie torów jest hałas, który bywa uciążliwy dla okolicznych mieszkańców, a także zanieczyszczenie środowiska”.

Moto-Sekcja jest motocyklowym klubem sportowym o statusie stowarzyszenia zrzeszonym w PZM Lublin i szkoli od 2009 roku. Na Grygowej pojawiła się w sierpniu 2015 r.: pierwsze jazdy motocyklowe odbyły się w sobotę 29 sierpnia od 15 do 19, w promocyjnej cenie 50 zł dla osób niezrzeszonych. W styczniu 2016 r. klub potwierdził, że będzie tu organizować cykliczne jazdy, treningi i szkolenia. Głównym szkoleniowcem jest Artur Lis, emerytowany policjant wydziału ruchu drogowego, który zakończył służbę po szesnastu latach, ma za sobą starty w wyścigach asfaltowych i dwanaście lat w enduro z tytułami mistrza Polski. „Na szkolenia przyjeżdżają ludzie z całej Polski”, mówił w 2022 r. „Potrafią przejechać kilkaset kilometrów, żeby tutaj, w fajnych warunkach, z fajnymi osobami poćwiczyć swoją technikę”.

Drzymulski, który testował obiekt w 2020 r. w cyklu o polskich torach, ostrzegał przed traktowaniem go jak toru wyścigowego:

Lublin to z kolei obiekt czysto szkoleniowy. Nie odnajdziemy tam jednej, głównej nitki przejazdu, a całą siatkę łuków, nawrotów, skrzyżowań i wzniesień. [...] Teren jest dość ciasny, więc nie możemy się nastawiać na wyścigi. To nawet lepiej, ponieważ taki tor zmusza do intensywnej pracy ciałem oraz lepszej kontroli motocykla gazem i hamulcem.

Ten sam autor chwalił przyczepność asfaltu, obecność fotografa na szkoleniach i możliwość wypożyczenia motocykla z ramionami asekuracyjnymi, które nie pozwalają na wywrotkę; przypominał też, że przy ciasnym terenie blisko linii przejazdu bywa ogrodzenie lub barierka i nie ma pułapek żwirowych. W 2020 r. jazda po torze kosztowała od 60 zł, a szkolenia od 100 do 300 zł. W sezonie 2026 szkolenie poziomu 1 kosztuje 620 do 720 zł, poziomu 2 od 560 do 660 zł; obowiązuje podział na grupy według zaawansowania, a układ wydechowy motocykla musi mieścić się w normie 98 dB. Od 2019 r. raz w miesiącu odbywają się szkolenia „MotoKobiece” wyłącznie dla kobiet, wymyślone przez lubelską motocyklistkę o pseudonimie „Milka”. W maju 2025 r. w bezpłatnym szkoleniu WORD i Moto-Sekcji wzięło udział ponad 400 osób na części teoretycznej i ponad setka na torze.

Zabytki na torze i ustawa po dwunastu latach

Poza szkoleniami ośrodek bywa areną imprez, które w Lublinie nie mają innego miejsca. 5 sierpnia 2022 r. rozegrano tu etap Mistrzostw Polski Pojazdów Zabytkowych w ramach IX Motozłazu, a 12 czerwca 2022 r. szkolili się żołnierze 2 Lubelskiej Brygady Wojsk Obrony Terytorialnej. 26 maja 2023 r. uczestnicy IV Rajdu Ziemi Lubelskiej, drugiej rundy tych samych mistrzostw, zaczęli rywalizację właśnie na Grygowej; organizatorzy zapowiadali jazdę „po prawdziwym torze wyścigowym”, co jest raczej zaproszeniem niż opisem obiektu. Od grudnia 2021 r. WORD zaprasza co roku kierowców na bezpłatną akcję „Bezpieczna zima z Mikołajem”.

Okres próbny dla nowych kierowców, zapisany w ustawie z 2011 r. i przesuwany przez lata, nigdy nie został w pełni wdrożony w pierwotnej postaci. Zastąpił go nowy model wprowadzony ustawą z 17 października 2025 r. i stosowany od 4 września 2026 r.: obejmuje każdą osobę, która po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B, trwa dwa lata (trzy dla siedemnastolatków) i nie wymaga już szkolenia od wszystkich, lecz od tych, którzy przekroczą 12 punktów karnych. Takie szkolenie trwa godzinę, kosztuje 500 zł i odbywa się na płycie poślizgowej ODTJ: hamowanie awaryjne z 30, 60 i 50 km/h oraz jazda w zakręcie z rosnącą prędkością aż do utraty kontroli nad pojazdem, pod okiem instruktora, który prowadzi najwyżej trzy osoby jednocześnie. Rozporządzenie ministra infrastruktury z 19 sierpnia 2026 r. weszło w życie 4 września.

Dzień później, w sobotę 5 września 2026 r., na torze ODTJ Lublin zaplanowano jazdy motocyklowe i szkolenie poziomu 1; dwa tygodnie później sezon Moto-Sekcji zamyka bezpłatne szkolenie dla kobiet.

Kalendarium

• 1998: powstaje Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Lublinie.
• 28 marca 2012: ogłoszenie przetargu na projekt i budowę płyt poślizgowych oraz toru.
• październik 2012: początek budowy.
• 9 września 2013: WORD zapowiada otwarcie na styczeń 2014 r.
• kwiecień 2014: usuwanie usterek płyty i systemu nawadniania.
• 20 maja 2014: uroczyste otwarcie; od 26 maja jazdy dla kierowców za 100 zł za godzinę.
• 8 marca 2015: dzień otwarty WORD Lublin w ODTJ z okazji Dnia Kobiet.
• 29 sierpnia 2015: pierwsze jazdy motocyklowe Moto-Sekcji na Grygowej.
• 2 lipca 2018: 750 bonów na szkolenie dla nowych kierowców kategorii B.
• 13 marca 2020: zawieszenie szkoleń z powodu epidemii COVID-19; wznowienie zapisów 30 kwietnia 2020 r.
• 5 sierpnia 2022: etap Mistrzostw Polski Pojazdów Zabytkowych (IX Motozłaz).
• 26 maja 2023: start rywalizacji IV Rajdu Ziemi Lubelskiej na torze ODTJ.
• 11 kwietnia 2026: początek sezonu szkoleń motocyklowych 2026.
• 4 września 2026: wejście w życie okresu próbnego i rozporządzenia o szkoleniu w ODTJ.