Circuito do Sol: z kartodromu pod Serpą do klubu torowego w Alentejo

Jesienią 2023 roku komisja oceniająca projekt Circuito do Sol pod Vila Verde de Ficalho miała opiniować dokumenty, a dowiedziała się, że budowa już trwa. Inwestor zniwelował 41 070 m² terenu i przemieścił 36 270 m³ ziemi pod rozbudowę pętli, choć nie miał jeszcze decyzji o zgodności projektu z warunkami środowiskowymi ani archeologa nadzorującego roboty. Tor miał powstać na miejscu nieczynnego kartodromu w gminie Serpa i, według jego twórców, stać się pierwszym na świecie torem pomyślanym od początku dla samochodów elektrycznych. Dziś operator sprzedaje go jako klub dla kierowców z własnymi autami torowymi, ze składką roczną liczoną w dziesiątkach tysięcy euro.


Lokalizacja	Vale de Milhano, parafia Vila Verde de Ficalho, gmina Serpa, dystrykt Beja; ok. 25 km od Serpy i ok. 13 km od Rosal de la Frontera w Hiszpanii
Typ	tor drogowy o wielu konfiguracjach, zbudowany z rozbudowy dawnej pętli kartingowej
Konfiguracje według operatora	pełna pętla 3,5 km i 23 zakręty; GT Track 3,0 km i 18 zakrętów; Club Semi-Circuit 1,4 km i 11 zakrętów (oświetlony); South Semi-Circuit 2,0 km i 11 zakrętów; tor kartingowy 700 m i 7 zakrętów (oświetlony)
Długość w zatwierdzonym projekcie wykonawczym	2992 m
Inwestorzy	Raul Garcia Isern i Lars Lindberg, wspólnicy zespołu SPV Racing z Malagi; spółka Circuito do Sol, Unipessoal, Lda.
Zapowiadana inwestycja	ok. 16 mln euro
Pierwsze jazdy po rozbudowie	dzień torowy Motor Sponsor przed położeniem ostatniej warstwy asfaltu, lato 2024 r.
Model działania	klub członkowski Club Circuito do Sol, wynajem dla organizatorów, testy
Status	czynny; potwierdzenia homologacji FIA lub FIM nie znaleziono

Kartodrom w Vale de Milhano

Teren leży w parafii Vila Verde de Ficalho, przy drogach dojazdowych EN392 i CM1071, 9 km od Vila Nova de São Bento i 13 km od granicy z Hiszpanią. Na działkach „Vale Milhano” i „Vale Milhanito” działał wcześniej Kartódromo de Serpa: pętla o długości ok. 1400 m i szerokości 8,5 m, z budynkiem administracyjnym, na obszarze ok. 10 ha. W 2020 r. obiekt był nieczynny, a według studium oddziaływania na środowisko, opracowanego dla inwestorów, także w upadłości; inwestorzy postanowili go kupić, a potem dokupić sąsiednie grunty. Z tego samego dokumentu, w którym autorzy wyliczyli w Portugalii 40 kartodromów i kilka stałych torów, wynika też, że w Alentejo nie było wtedy żadnego toru wyścigowego.

Kupujący przyszli z innego świata niż lokalny karting. Raul Garcia Isern i Lars Lindberg byli wspólnikami SPV Racing, firmy związanej ze sportem motorowym w Maladze; według studium mieli doświadczenie w zarządzaniu i obsłudze aut wyścigowych i reprezentowali na Półwyspie Iberyjskim m.in. marki Radical i Ligier. W lutym 2016 r. zespół, z Raulem Garcią jako prezesem i Lindbergiem jako szefem ekipy, zapowiedział start Ligierem JS P3 w European Le Mans Series z byłym kierowcą testowym Toyoty w Formule 1, Borją Garcią. Dwa lata później organizator Michelin Le Mans Cup przedstawiał go jako zespół hiszpańsko-szwedzki z bazą w Maladze, testujący przed sezonem na torze w Portimão.

Klientami SPV Racing byli według studium głównie Niemcy i Skandynawowie, którzy przez pół roku nie mają u siebie gdzie jeździć i szukają toru na południu Europy. Pomysł własnego toru narodził się w 2014 r. Spółkę Circuito do Sol, Unipessoal, Lda. założono w lutym 2018 r., a w sierpniu tego roku inwestorzy zapytali gminę Serpa, czy da się rozbudować dawny kartodrom w tor dla samochodów wyścigowych. Odpowiedź z 31 sierpnia 2018 r. brzmiała: tak, jeśli zgodzą się instytucje odpowiedzialne za rezerwę ekologiczną, rolnictwo i środowisko. Lindberg tłumaczył później dziennikarzom „Razão Automóvel” wybór miejsca położeniem, kuchnią, klimatem i tym, że istniejący obiekt o podobnym przeznaczeniu ułatwił pozwolenia.

„Pochodzę z północy Europy, gdzie przez wiele miesięcy w roku nie da się jeździć samochodem po torze, a marki i zespoły wyścigowe nie mogą nawet testować swoich aut; tutaj tworzymy wszystkie warunki, żeby to było możliwe.”

Pierwszy tor dla elektryków, na papierze

Studium oddziaływania na środowisko złożono w lipcu 2020 r. Opisywało kompleks na posesji o powierzchni 62,7 ha, z obszarem robót ok. 26 ha: pętlę o długości dokładnie 2978 m i szerokości 12 m (9 m asfaltu i 3 m strefy wyjazdu), stanowiska do ładowania 30 aut, energię z paneli fotowoltaicznych magazynowaną w bateriach, budynek klubowy, warsztaty, boksy, hotel wiejski z 14 lokalami i laboratorium DEAL (Development Electric Auto Lab) do budowy i rozwijania samochodów elektrycznych. Według studium pętlę zaprojektowali architekci torów Formuły E, a w pierwszych latach mieli z niej korzystać przede wszystkim kierowcy aut spalinowych.

Agencja Lusa, która przeczytała studium w styczniu 2022 r., podała, że inwestycja ma kosztować 16 mln euro i dać ok. 40 miejsc pracy, a w dalszych fazach dojść mają owal do testów na mokrej nawierzchni, tor 4x4, tor do elektrycznego motocrossu, szkoła jazdy i pięciogwiazdkowy obiekt turystyczny. Konsultacje publiczne studium trwały od sierpnia do września 2021 r. Regionalna komisja koordynacji i rozwoju Alentejo (CCDR Alentejo) wydała 22 listopada 2021 r. decyzję środowiskową przychylną, ale warunkową. Laboratorium DEAL, jako zakład o charakterze przemysłowym, miało trafić do strefy przemysłowej. Każda robota ziemna miała przebiegać pod okiem archeologa. Dwie studnie i dom z gospodarstwa Monte de Baixo, wiejskie zabudowania, których utrata miała być nieodwracalna, trzeba było przed rozpoczęciem prac opisać, zmierzyć i sfotografować. Jedna z tych studni stała według studium trzy metry od planowanej pętli. Gdyby tor miał pracować wieczorem i w nocy, inwestor musiał przedstawić osobne studium hałasu.

Tesla, Radical i ziemia bez archeologa

W kwietniu 2022 r. dziennikarze „Razão Automóvel” pojechali obejrzeć pierwszą fazę: 1,6 km i 11 zakrętów częściowo po śladzie starego kartodromu; zdjęcia w ich artykule pokazują Teslę Model S i Radicala jako pierwsze auta wyścigowe na nowym asfalcie. Lindberg, przedstawiany jako przewodniczący zarządu, zapowiadał drugą fazę z pętlą 3,8 km i 26 zakrętami do końca 2022 r. oraz trzecią z 5,9 km i 32 zakrętami na 2024 r. Nową część miała położyć firma, która niedługo wcześniej wymieniła nawierzchnię na torze w Jerez, a w układzie zakrętów inspirowano się Corkscrew z Laguna Seca, Eau Rouge ze Spa i zakrętami Porsche z Le Mans. Jesienią 2022 r. Circuito do Sol i SPV Racing ogłosiły zimową serię LPC dla lekkich prototypów z wyścigami m.in. w Portimão, Estoril i Jerez oraz puchar Nevada LPC dla początkujących z inauguracją „na naszym torze w Portugalii”. Czy te wyścigi odbyły się w Vale de Milhano, nie udało się ustalić.

Projekt wykonawczy trafił do CCDR Alentejo w październiku 2023 r., razem z raportem o zgodności z decyzją środowiskową (RECAPE). Był skromniejszy niż plan z 2020 r.: bez warsztatów, budynku boksów, hotelu wiejskiego i laboratorium DEAL, z aparthotelem na 18 lokali, budynkiem klubowym o powierzchni zabudowy 1225 m², przerobionym z dawnych zabudowań kartodromu, i garażem z jedenastoma wjazdami. Pętla miała mieć 2992 m. Jej przebieg zmieniono po konsultacjach z portugalską federacją FPAK oraz z FIA i FIM, żeby mniej kopać, zbudować strefy wyjazdu i poprawić zakręty.

Wtedy wyszło na jaw, że roboty ruszyły w październiku 2023 r., przed decyzją. Komisja odnotowała usunięcie roślinności, niwelację i wykonanie platformy pod nowy odcinek pętli oraz część aparthotelu, bez wymaganego nadzoru archeologicznego. Pozwolenie na nadzór wydano dopiero między 28 a 30 listopada; archeolożka obeszła wszystkie miejsca robót i stwierdziła łupkowe podłoże bez śladów osadnictwa, więc nie zaproponowała dodatkowych prac. Zauważyła też, że okolica toru ma poziom hałasu właściwy strefom wrażliwym, a wpływu jazd na najbliższe zabudowania nie policzono, i wskazała dla nich limity: Lden do 55 dB(A) i Ln do 45 dB(A). Podczas konsultacji publicznych raportu, od 13 listopada do 4 grudnia 2023 r., nie wpłynęła ani jedna uwaga. W końcowej opinii ze stycznia 2024 r. komisja uznała, że okrojony projekt oddziałuje na środowisko słabiej niż wersja z 2020 r.

Asfalt w dwóch warstwach

W kwietniu 2024 r. Lindberg, przedstawiany jako prezes SPV Racing, opisywał serwisowi SportMotores nawierzchnię: pierwsza warstwa o grubości 6 cm była gotowa, na nią miała pójść warstwa ścieralna 3 cm o strukturze dobranej pod przyczepność. Przed jej położeniem zespół chciał przejechać tor samochodem wyścigowym na slickach, bo pętla jest „dość pofalowana” i po ułożeniu ostatniej warstwy nic się już nie da zmienić. Krawężniki miały być nowego typu z Misano, takie jak zamontowane w Portimão, Jerez, Walencji i Barcelonie, a homologacji FIM spodziewano się w trzecim kwartale 2024 r., FIA w czwartym. Kilka miesięcy wcześniej komisja środowiskowa, opisując roboty ziemne, pisała o „płaskim ukształtowaniu” terenu, na którym nie trzeba było przemieszczać wielkich mas ziemi.

W maju 2024 r. „Razão Automóvel”, powołując się na komunikat toru, podawał długość pełnej pętli 3,5 km i 23 zakręty, otwarcie dla członków klubu w lipcu i kalendarz dla organizatorów od września. W lipcu ten sam tytuł opisał pierwsze auta na pośrednich warstwach asfaltu: organizator Motor Sponsor zorganizował na torze dzień torowy dla zawodowców i amatorów, żeby przed ostatnią warstwą sprawdzić przechyły zakrętów i widoczność w kilku miejscach. „Pre-inauguracja toru to duża odpowiedzialność, ale w końcu było warto. Pokochaliśmy ten układ. Jest wymagający i niezwykle piękny”, mówił założyciel firmy André Marques. Niemiecki organizator Gedlich Racing wpisał Circuito do Sol do kalendarza serii Endless Summer na 7 i 8 grudnia 2024 r. i opisuje tor jako nowy, z lata 2024 r., z podjazdami i zjazdami do 12 proc. i przechyłem do 10 proc.

Klub za 15 000 euro wpisowego

Operator nazywa Circuito do Sol pierwszą w Europie społecznością kierowców wokół toru, wzorowaną na klubach torowych z Ameryki Północnej. W ofercie są przechowywanie aut, mechanicy, symulator, trener, planowane 25 willi do kupienia na terenie obiektu oraz spółka CDS Engineering do testów i rozwoju pojazdów. Tor ma być czynny 360 dni w roku, do 24 godzin na dobę. W zarządzie, według strony toru, zasiadają Raul Garcia, Lars Lindberg, Mark Ryhorski i Andreas Zielke, a operacjami kieruje João Charraz, który wychował się dziesięć minut drogi od toru.

Broszura członkowska z listopada 2025 r. podaje ceny: 15 000 euro jednorazowego wpisowego i składkę roczną 12 500, 18 500 albo 100 000 euro z VAT. Najtańszy pakiet daje w roku 30 dni torowych tylko dla członków, droższe dodają 20 dni testowych lub wyścigowych i przechowanie auta. Członek może przywieźć kierowcę gościa, który za dzień jazdy własnym autem płaci 500 euro. Circuito do Sol należy też do sieci prywatnych torów klubowych prowadzonej przez biuro Tilke, które zapowiada tu przyszłe zmiany układu pod swoim kierunkiem.

Z perspektywy kierowcy z własnym autem

Poza klubem tor otwierał się w dni wynajmowane przez organizatorów. Według serwisu Notícias ao Minuto firma Motor Sponsor wpisała „nowy tor Sol” w Serpie do kalendarza 2025 r.: 8 marca, cztery godziny jazdy w formule open pit lane, czyli ze swobodnym wyjazdem z alei serwisowej, za 350 euro od auta, przy limicie 30 samochodów na torze. Gedlich Racing zapraszał na 4 i 5 lutego 2026 r. na dwa dni open pit lane po 3490 euro za jedno auto, z cateringiem; dodatkowy kierowca kosztował 590 euro, transport auta w obie strony od 3750 euro. Organizator reklamował tor jako trzykilometrowe „Ascari Portugalii” i pisał, że homologacja FIA jest blisko. Potwierdzenia, że FIA albo FIM tor homologowały, w źródłach dostępnych w październiku 2026 r. nie znaleziono; publicznego regulaminu jazdy, limitu hałasu dla aut ani rekordu okrążenia operator nie publikuje.

Z kartodromu, od którego wszystko się zaczęło, zostały budynek, przerobiony na klub, i przebieg starej pętli, na którym oparto rozbudowę. Najkrótsza z drogowych konfiguracji na liście operatora, Club Semi-Circuit, ma jedenaście zakrętów, oświetlenie i 1,4 km długości, czyli tyle samo, ile w 2020 r. mierzyła stara pętla dla gokartów.

Kalendarium

2014: narodziny pomysłu własnego toru dla klientów SPV Racing
2018: założenie spółki Circuito do Sol, Unipessoal, Lda. (luty) i opinia gminy Serpa, że rozbudowa dawnego kartodromu jest wykonalna (31 sierpnia)
2020: złożenie studium oddziaływania na środowisko (lipiec)
2021: konsultacje publiczne studium (sierpień i wrzesień), decyzja środowiskowa przychylna warunkowo (22 listopada)
2022: pierwsza faza z pętlą 1,6 km (kwiecień), zapowiedź serii LPC i pucharu Nevada LPC (jesień)
2023: początek robót przed decyzją (październik), konsultacje raportu RECAPE bez uwag (listopad i grudzień)
2024: opinia końcowa komisji (styczeń), układanie asfaltu (kwiecień), pierwszy dzień torowy Motor Sponsor (lato)
2025: dzień open pit lane Motor Sponsor (8 marca), broszura klubu z cenami członkostwa (listopad)
2026: dwudniowe dni torowe Gedlich Racing (4 i 5 lutego)