Canadian Tire Motorsport Park: zakręt Mossa i Grand Prix Kanady

W sobotę 24 czerwca 1961 roku na wzgórzach na północ od Bowmanville w Ontario około 40 000 widzów oglądało wyścig samochodów sportowych Player's 200, rozegrany w dwóch biegach po 100 mil. Wygrał Stirling Moss w Lotusie 19 z silnikiem Coventry Climax, a za nim dojechali Jo Bonnier i Olivier Gendebien. Brytyjczyk ścigał się na torze, który sam pomógł ukształtować: rok wcześniej obejrzał jego plany i zalecił, żeby nawrót na południowym krańcu zamienić w dwa prawe zakręty, dziś nazywane Moss Corner. Tak zaczęła się historia Mosportu, od 2012 roku noszącego nazwę Canadian Tire Motorsport Park: toru, na którym narodził się Grand Prix Kanady Formuły 1, na którym po raz pierwszy w historii tej serii wyjechał samochód bezpieczeństwa i który do dziś ma prawie ten sam przebieg co w dniu otwarcia.


Lokalizacja	3233 Concession Road #10, Bowmanville, region Durham, Ontario, Kanada
Typ	tor drogowy, asfaltowy
Długość	3,957 km (2,459 mili), 10 zakrętów
Inne pętle	Driver Development Track, 2,88 km, otwarty w 2014 r.; tor kartingowy
Otwarcie	tor gotowy pod koniec maja 1961 r., pierwszy duży wyścig 24 czerwca 1961 r.
Projektant	Alan Bunting
Licencja FIA	stopień 2
Najszybsze okrążenie	1:04,094, Rinaldo „Dindo” Capello, Audi R10 TDI, kwalifikacje American Le Mans Series, sierpień 2008 r.; w wyścigu tego weekendu Marco Werner, Audi R10 TDI, 1:05,823
Właściciel	grupa Petera Thomsona z Chrisem Pfaffem i Alekiem Krstajicem (od grudnia 2025 r.)
Najważniejsze imprezy	Grand Prix Kanady Formuły 1 (1967–1977, z przerwami), Can-Am, Trans-Am, IndyCar, mistrzostwa świata samochodów sportowych, IMSA
Status	czynny

Hazard klubu motocyklowego

Tor wymyślił klub z tradycjami. British Empire Motor Club (BEMC) powstał w 1928 roku jako klub motocyklowy, a wyścigi samochodów zaczął organizować dopiero w 1950 roku, na dawnym lotnisku Edenvale koło Stayner; potem przeniósł się na Harewood Acres pod Port Dover. W 1958 roku członkowie klubu, jak pisze sam BEMC, „w ogromnym hazardzie” wzięli opcję na ziemię na północ od Bowmanville. Był to kawałek terenu rolniczego o powierzchni około 450 akrów, a do budowy powołano osobną spółkę Mosport Limited, której nazwa skracała słowa „motor sport”. Pierwsze zawody odbyły się tam 24 maja 1959 roku: był to wyścig motocykli terenowych.

Projekt przygotował Alan Bunting, który przyjechał z Anglii w 1956 roku, a wcześniej bywał na Donington Park i startował w zawodach w Snetterton. Canadian Motorsport Hall of Fame, kanadyjska galeria sław sportów motorowych, pisze, że nie tylko wyrysował trasę, ale też poświęcał czas lokalnym organizacjom i pomagał zebrać na nią pieniądze. W 1960 roku przebieg nabierał już kształtu: szybkie łuki wznosiły się i opadały razem z pagórkami. Latem tego roku plany obejrzał Moss. Według operatora był ogólnie zadowolony, ale zalecił, żeby nawrót o jednym promieniu na południowym krańcu toru zastąpić prawym zakrętem pod kątem prostym i drugim prawym, wyprowadzającym na tylną prostą, bo taka kombinacja lepiej sprawdzi umiejętności kierowców i da więcej widowiska. Nazwa Mosport miała brzmieć „mo-sport”, ale przez związek z Mossem wiele osób do dziś mówi „Moss-port”.

Według pracowników Clarington Museum tor był gotowy w maju 1961 roku i kosztował 500 000 dolarów, dwa razy więcej, niż zakładał kosztorys; miał szerokość 28 stóp (ok. 8,5 m). Najpierw odbył się wyścig klubowy, zorganizowany przez miejscowy klub z Oakville, a po nim Player's 200. Pierwszy sezon miał też drugą twarz. Baza Motorsport Memorial, dokumentująca ofiary wyścigów, notuje pierwszą śmierć kierowcy na Mosporcie już 9 sierpnia 1961 roku: zginął Nick Sperazze.

Tłumy, długi i Grand Prix Kanady

W 1964 roku Player's 200, w którym Bruce McLaren wygrał z przewagą ponad okrążenia, obejrzało ponad 52 000 widzów; operator nazywa to rekordem frekwencji na imprezie sportowej w Kanadzie. Pieniądze jednak się nie zgadzały. Wysokie koszty budowy dogoniły Mosport Limited i w 1966 roku spółka trafiła w ręce zarządcy komisarycznego, który sprzedał tor nowym właścicielom. BEMC prowadził obiekt z partnerami właśnie do tego roku. Duszą toru na następne trzydzieści lat został księgowy nowej spółki Harvey M. Hudes. Canadian Motorsport Hall of Fame pisze, że przeprowadził Mosport przez jego najlepsze lata, czyli epokę Grand Prix Kanady i wyścigów Can-Am.

Rok 1967, stulecie Kanady, był dla toru wyjątkowy. Odbyło się na nim pięć imprez międzynarodowych: oprócz Formuły 1 wyścig Can-Am wygrany przez Denny'ego Hulme'a, dwa wyścigi samochodów IndyCar na 100 mil, oba wygrane przez Bobby'ego Unsera, wyścig samochodów USAC typu stock car oraz pierwsze w Kanadzie Grand Prix motocyklowych mistrzostw świata w klasie 500 cm³, które wygrał Mike Hailwood. Najważniejsza była data 27 sierpnia. Tego dnia Mosport gościł pierwsze w historii Grand Prix Kanady zaliczane do mistrzostw świata Formuły 1. Mimo deszczu przyszło, według operatora, 58 000 osób. Jack Brabham wygrał w Brabhamie BT24 z silnikiem Repco po 90 okrążeniach, przed swoim kolegą z zespołu Denisem Hulme'em i Danem Gurneyem w Eagle'u.

Grand Prix nie zostało w Ontario na stałe. W 1968 i 1970 roku przeniesiono je do Mont-Tremblant w Quebecu, a w 1975 roku wyścigu w Kanadzie nie było. Mosport zorganizował Grand Prix Formuły 1 osiem razy: w latach 1967, 1969, 1971–1974, 1976 i 1977.

Żółte Porsche i ołówek

Jedno z tych ośmiu Grand Prix, nazywane przez wielu „Grand Prix zamieszania”, odbyło się 23 września 1973 roku. Wyścig zaczął się na mokrym torze. Około trzydziestego okrążenia zderzyli się Jody Scheckter i François Cevert, a sędziowie po raz pierwszy w historii Formuły 1 wypuścili na tor samochód bezpieczeństwa: żółte Porsche 914 prowadzone przez Kanadyjczyka Eppiego Wietzesa. Wietzes ustawił się jednak przed niewłaściwym samochodem, Iso-Marlboro Howdena Ganleya, a nie przed liderem. Do tego wiele samochodów zjechało do boksów po opony na suchą nawierzchnię, co przy rzadkich wtedy postojach całkiem pomieszało kolejność. Po latach Emerson Fittipaldi opowiadał o tym Ronowi Fellowsowi:

„Nie było wtedy żadnej elektroniki, wszystko robiło się ołówkiem i na małych kratkach. Za każdym przejazdem odhaczało się kratkę, żeby mieć pewność, że ktoś przejechał”.

Szef Lotusa Colin Chapman rzucił na mecie czapkę w górę, przekonany, że wygrał Fittipaldi. Brazylijczyk wspominał, że gdy wszedł na podium po trofeum, jeden z sędziów zaczął krzyczeć, że nie wygrał i ma zejść. Po przejrzeniu kart pomiaru czasu zwycięzcą ogłoszono Petera Revsona z McLarena; zarówno Fittipaldi, jak i Ganley uważali, że to oni wygrali. Według Sky Sport samochód bezpieczeństwa wpisano oficjalnie do regulaminu FIA dopiero w 1993 roku.

O tym, jak tor był wtedy utrzymany, mówi anegdota, którą dziennikarz Norris McDonald opowiedział Brianowi Makse z serwisu Hagerty. W 1976 roku James Hunt oprowadzał autobusem dziennikarzy po torze i, nie wiedząc, że w pierwszym rzędzie siedzi wspólnik Hudesa Bernie Kamin, nazwał gospodarzy najbardziej skąpymi promotorami w historii Grand Prix, którzy nie kupią nawet galonu farby. Rok później, 9 października 1977 roku, Formuła 1 przyjechała tu ostatni raz. Wygrał Jody Scheckter w Wolfie, a Gilles Villeneuve w Ferrari odpadł po 76 okrążeniach z powodu awarii przekładni. Pracownicy Clarington Museum piszą, że wiele wypadków w tym wyścigu wzbudziło obawy o bezpieczeństwo wyboistego toru. Encyklopedia kanadyjska podaje, że Europejczycy nazywali wąski i niebezpieczny Mosport torem „w dawnym stylu” i że już w grudniu 1977 roku zaczęto rozmawiać o Grand Prix w Montrealu. Od 1978 roku wyścig odbywa się w tym mieście.

Zakręt numer 2

Motorsport Memorial opisuje zakręt numer 2 jako trudny, opadający zakręt o przeciwnym przechyle, który najszybsze samochody pokonywały bez zdejmowania nogi z gazu, na czwartym biegu, z prędkością około 140 mil na godzinę (ok. 225 km/h).

Na podejściu do niego 11 sierpnia 1985 roku, w wyścigu Budweiser GT 1000 km zaliczanym do mistrzostw świata samochodów sportowych, rozbił się Manfred Winkelhock. Niemiec, który w tym samym sezonie startował też w Formule 1 w zespole RAM, jechał Porsche 962C zespołu braci Kremer z Kolonii, dzielonym z Markiem Surerem. Samochód pojechał prosto i uderzył w betonowy mur; według Motorsport Memorial ratownicy wydobywali nieprzytomnego kierowcę z wraku ponad czterdzieści minut. Śmigłowiec przewiózł go do szpitala Sunnybrook w Toronto, gdzie zmarł następnego dnia, 12 sierpnia. Surer opowiadał po latach „Auto Bild”, że gdy na torze nagle zrobiło się cicho, co oznaczało wyjazd samochodu bezpieczeństwa, jakoś przeczuwał, że chodzi o Manfreda.

Winkelhock nie był jedyny. Motorsport Memorial wymienia w swojej bazie wypadków samochodowych szesnaście ofiar śmiertelnych Mosportu z lat 1961–2018: piętnastu kierowców i jednego sędziego toru, Gordona Harrisona, który zginął w 1966 roku. Ostatnią był Jeff Green, który w czerwcu 2018 roku prowadził w wyścigu historycznych samochodów Formuły 5000 i rozbił się w zakręcie numer 8; organizatorzy przerwali wyścig i przyznali mu zwycięstwo pośmiertnie.

Festiwale, owal i Amerykanin

Mosport żył nie tylko wyścigami. W 1970 roku odbył się na nim festiwal muzyczny Strawberry Fields, na którym według Clarington Museum wystąpili m.in. Sly & the Family Stone, Ten Years After, Mountain, Jethro Tull i Alice Cooper. Sprzątać po nim zaczął trzynastoletni Myles Brandt; przez następne dziesięciolecia pracował na torze w bufecie, przy zamiataniu nawierzchni i koszeniu trawy, aż został jego prezesem i dyrektorem generalnym. W 1974 roku spółka Mosport Park weszła na giełdę w Vancouver.

Hudes zostawił po sobie także owal. Według Canadian Motorsport Hall of Fame zbudował go po to, by wyścigi samochodów typu stock car stały się stałym punktem programu. Półmilowy owal otwarto w 1989 roku; miał prostą długości 800 stóp, zakręty nachylone pod kątem 6 stopni i trybuny na 8500 osób. Hudes zmarł w 1996 roku, a jego wspólnik Bernard J. Kamin został prezesem. Rok później dzierżawę przejęła International Motorsports Group (IMSG) i zmieniła nazwę obiektu na Mosport International Raceway. Według Hagerty IMSG należała do Andy'ego Evansa, bankiera Billa Gatesa.

W 1998 roku Don Panoz ze swoją firmą Panoz Motorsports przejął najpierw dzierżawę, a jeszcze w tym samym roku cały obiekt. W 1999 roku za 2,5 mln dolarów przedłużono aleję serwisową, zbudowano nowy wyjazd z niej i powiększono pobocza za zakrętami 2, 4 i 5, a w 2000 roku całą pętlę wyasfaltowano na nowo i poszerzono do 12 metrów. Przebieg zostawiono bez zmian. Od 1999 roku tor co roku gościł American Le Mans Series, serię samochodów sportowych należącą do Panoza; w 2008 roku operator podawał, że tylko Mosport i Road Atlanta były w jej kalendarzu od pierwszego sezonu. W tej serii padł też rekord toru podawany przez operatora. W sierpniu 2008 roku Rinaldo „Dindo” Capello uzyskał w kwalifikacjach 1:04,094 w Audi R10 TDI, a w wyścigu Marco Werner tym samym modelem przejechał okrążenie w 1:05,823 i wygrał w załodze z Luhrem.

Powrót w kanadyjskie ręce

Pomysł odkupienia toru wyszedł, jak wspominał Ron Fellows, od Carla Fidaniego. W 2010 roku obaj byli w szkole jazdy Fellowsa w Newadzie i Fidani rzucił: „Powinniśmy kupić tor. Myślisz, że Mosport byłby na sprzedaż?”. Fellows zadzwonił do Panoza, a ten, jak mówił, uznał, że dobrze będzie, jeśli tor wróci w ręce Kanadyjczyków. Spółka Canadian Motorsport Ventures Ltd. przejęła obiekt 1 czerwca 2011 roku. Fellows, który dorobił się przydomka „burmistrz Mosportu”, zgadzał się, że on i wspólnicy są kustoszami tego miejsca.

W 2012 roku, po podpisaniu długoletniej umowy z siecią sklepów Canadian Tire, tor dostał obecną nazwę. W 2013 roku otwarto Event Centre, budynek z biurami, centrum prasowym, kierownictwem wyścigów i pomiarem czasu, a półmilowy owal, jak zapowiedział tor w komunikacie z 12 czerwca, miał zostać zamknięty od 27 lipca, żeby zrobić miejsce dla rozbudowy ośrodka szkoleniowego. Brandt żegnał go jako najszybszy półmilowy owal asfaltowy w Kanadzie, czynny przez 24 lata. W 2014 roku otwarto Driver Development Track, pętlę długości 2,88 km z płytą poślizgową o wymiarach 1000 na 150 stóp. Operator podaje dziś, że obiekt zajmuje ponad 900 akrów, a z Event Centre widać jezioro Ontario.

Tor gości m.in. weekend Victoria Day SpeedFest, który w 2015, 2018 i 2019 roku otwierał sezon serii NASCAR Pinty's, wyścigi historyczne VARAC Vintage Grand Prix i rundę mistrzostw IMSA WeatherTech SportsCar Championship. W lipcu 2026 roku tę rundę wygrali Dillmann i Clarke z Inter Europol Competition w ORECA LMP2 07. W 2020 roku z powodu pandemii odwołano wszystkie duże imprezy, a odbywały się tylko dni torowe i mniejsze zawody bez publiczności.

11 grudnia 2025 roku tor zmienił właściciela. Kupiła go grupa, na której czele stoi kierowca rajdowy i inwestor Peter Thomson, a wspólnikami są Chris Pfaff, szef sieci dealerskiej Pfaff Automotive Partners i właściciel zespołu Pfaff Motorsports startującego w IMSA, oraz Alek Krstajic, były prezes operatorów komórkowych Freedom Mobile i Public Mobile. Kierownictwo z Brandtem pozostało, a Canadian Tire zostaje sponsorem tytularnym. W lutym 2026 roku, na scenie Canadian International AutoShow w Toronto, nowi właściciele mówili o całorocznym wykorzystaniu terenu i szkoleniu z jazdy zimowej; magazyn branżowy „Canadian Auto Dealer” zaznaczył, że planów zimowych nie ogłoszono jako wiążących decyzji. Pfaff wspomniał też o możliwym muzeum samochodów i potwierdził rozmowy z NASCAR na temat ściągnięcia wyższych serii.

Własnym autem na torze Grand Prix

Operator nie sprzedaje dni torowych sam: na stronie dla kierowców z własnymi autami wymienia firmy, które organizują jazdy po jego pętlach, w tym 6th Gear, DriveTeq, Infinite Motorsports, Track Matrix, Engineered Automotive i szkołę HANSON International. Infinite Motorsports tłumaczy, że dzień torowy to impreza, na której kierowcy niebędący zawodowcami jeżdżą własnymi autami po torze Mosport, po instrukcjach bezpieczeństwa i z instruktorem w samochodzie. DriveTeq dzieli swój dzień na trzy grupy, od nowicjuszy z zajęciami w sali po zaawansowanych; wyprzedzanie dozwolone jest tylko w wyznaczonych miejscach, po sygnale wyprzedzanego. W sezonie 2026 ta firma zaplanowała dziesięć dni na pętli Grand Prix, od 30 kwietnia do 9 października, w cenie 775 dolarów kanadyjskich plus podatek HST, a do jazdy bez instruktora wymagała kasku z homologacją Snell 2020 lub nowszą. Organizator zwraca uwagę, że sześć z dziesięciu zakrętów toru jest ślepych.

Inną drogą jest szkoła HANSON: jednodniowe zajęcia w Driver Development Centre, od 8.00 do 17.00, dla każdego z ważnym prawem jazdy. Szkoła nie zapewnia samochodów i wymaga, żeby płyn hamulcowy w aucie kursanta był wymieniony najwyżej miesiąc przed zajęciami. Fellows mówił Hagerty, że jazdy po wzniesieniach, spadkach i szybkich łukach nauczył się głównie tutaj, i dodał, że kto potrafi szybko jeździć po tym torze, potrafi wszędzie. To samo usłyszał od Fittipaldiego, który wrócił na Mosport po raz pierwszy od 1977 roku, gdy jego syn ścigał się na tutejszym torze kartingowym. Objechali razem pętlę Grand Prix w Camaro ZL1, a Brazylijczyk powtarzał, że mimo wszystkich zmian dla bezpieczeństwa tor zachował charakter i że to „fantastyczny tor”.

Kalendarium

1958: British Empire Motor Club bierze opcję na teren na północ od Bowmanville, powstaje spółka Mosport Limited.
1959: 24 maja pierwsze zawody na terenie przyszłego toru, wyścig motocykli terenowych.
1960: Stirling Moss ogląda plany Alana Buntinga i proponuje kombinację zakrętów nazwaną potem jego imieniem.
1961: wyścig klubowy miejscowego klubu z Oakville, 24 czerwca Player's 200 wygrany przez Mossa.
1966: spółka Mosport Limited w zarządzie komisarycznym, tor kupuje nowa spółka, jej księgowym jest Harvey M. Hudes.
1967: 27 sierpnia pierwsze Grand Prix Kanady Formuły 1, wygrywa Jack Brabham.
1970: festiwal muzyczny Strawberry Fields.
1973: 23 września pierwszy w historii Formuły 1 samochód bezpieczeństwa.
1977: 9 października ostatnie Grand Prix Formuły 1 na Mosporcie.
1985: 11 sierpnia wypadek Manfreda Winkelhocka w wyścigu mistrzostw świata samochodów sportowych.
1989: otwarcie półmilowego owalu.
1996: śmierć Harveya M. Hudesa.
1997: dzierżawa dla IMSG, nazwa Mosport International Raceway.
1998: obiekt kupuje Panoz Motorsports.
1999: pierwszy wyścig American Le Mans Series.
2000: nowa nawierzchnia, poszerzenie toru do 12 m.
2011: 1 czerwca tor kupuje Canadian Motorsport Ventures Ltd.
2012: nowa nazwa Canadian Tire Motorsport Park.
2013: otwarcie Event Centre, zapowiedź zamknięcia owalu od 27 lipca.
2014: otwarcie Driver Development Track.
2025: 11 grudnia nowa grupa właścicielska Thomsona, Pfaffa i Krstajica.