Padborg Park: tor przy pasie startowym i hałas liczony w okrążeniach

W weekend 21 i 22 czerwca 2003 r. seria Danish Touringcar Championship po raz pierwszy przyjechała na nowy tor pod Padborg, a jej finał rozstrzygnął się na linii mety. Jan Magnussen spróbował w ostatnim zakręcie wyprzedzić Caspera Elgaarda, lekko go popchnął, a BMW 320i Elgaarda przecięło metę bokiem, wypadając przy tym z toru. Zwycięstwo zostało przy Elgaardzie. Jeszcze w lutym tego roku strona internetowa toru uprzedzała, że stacjonarny telefon zadziała dopiero po 15 marca. Padborg Park zbudował były pilot linii lotniczych obok pasa startowego lotniska, z używanych barier i kontenerów, a ponad dwadzieścia lat później w jego okolicy ma powstać tor za 3,8 mld koron.


Lokalizacja	Vesterbæk, ok. 6 km na północny zachód od Padborg, gmina Aabenraa; teren przylega do lotniska Kruså-Padborg
Typ	stały tor wyścigowy połączony z ośrodkiem doskonalenia techniki jazdy (m.in. dwie automatyczne płyty poślizgowe)
Długość i układ	2150 m, szerokość 12 m; cztery zakręty w prawo, pięć w lewo i szykana (dane operatora)
Otwarcie	2003
Pierwsze pozwolenie środowiskowe	12 grudnia 2002 r., Sønderjyllands Amt
Założyciel	Jens Enemark
Właściciel i operator	Padborg Park I/S (CVR 26 75 98 70), dyrektor Tom Pedersen
Ograniczenia hałasu	treningi motorsportowe w dwa stałe dni tygodnia (od poniedziałku do soboty) w godz. 8–16, w dni powszednie najwyżej 55 dB(A) przy domach sąsiadów; pięć dwudniowych imprez w roku bez limitów
Najszybsze okrążenie w zestawieniu rekordów klasowych	57,725 s, zespół Mikkel O Racing (Porsche), Danish Endurance Championship, 16 października 2021 r.
Najważniejsze imprezy	rundy Danish Supercar League; w 2026 r. trzy z sześciu weekendów ligi
Status	czynny

Pilot, piasek i używane bariery

Jens Enemark był zawodowym pilotem. Od 1986 r. latał w Cimber Air, doszedł do stopnia kapitana, a w 1994 r. stracił licencję, bo jego błony śluzowe nie znosiły suchego powietrza w kabinie. Jeszcze zanim przestał latać, zbudował tor kartingowy w starej żwirowni w Asserballe koło Augustenborga, dziś Sønderborg Racing Center, i tam po raz pierwszy przeszedł przez duńską procedurę oceny oddziaływania na środowisko. Sam ścigał się amatorsko na Jyllandsringen i raz czy dwa razy w roku na Ring Djursland. Jak pisze, ze względów środowiskowych jazda na tych torach była mocno ograniczona, więc postanowił to zmienić.

Jako pilot amator znał lotnisko Kruså-Padborg, które należało wtedy do gminy Bov. Według Enemarka gmina miała dość kosztów utrzymania lotniska, więc zaproponował jej tor obok pasa startowego: lotnictwo, szkolenie kierowców i motorsport miały dzielić jeden teren, a gmina pozbyć się deficytu. Po kolejnych latach ocen środowiskowych dostał zgodę. Wcześniej sprawdził grunt i znalazł pod dwudziestoma centymetrami ziemi czysty piasek, na którym asfalt można było kłaść niemal bezpośrednio. Bariery ochronne, kontenery na budynki i wieżę sędziowską kupiono z drugiej ręki. „Wszystko było używane!”, wspomina, i dlatego tor dało się zbudować za niewielkie pieniądze.

Urzędowy ślad tej budowy zaczyna się jesienią 2002 r.: 8 października urząd okręgu Sønderjyllands Amt zezwolił na zarurowanie 30 m strumienia Læsbæk i budowę ośrodka doskonalenia techniki jazdy na terenie wrzosowiska, a 12 grudnia wydał pozwolenie na budowę i prowadzenie takiego ośrodka z możliwością organizowania imprez motorsportowych. W lutym 2003 r. strona toru przedstawiała go jako jeden z najdłuższych w Danii obiektów do szkolenia kierowców i podawała długość pętli 2070 m przy szerokości 12 m. W październiku ta sama strona przy tym samym opisie zakrętów podawała już 2150 m; z dostępnych źródeł nie wynika, co zmieniono w międzyczasie. Ta druga liczba obowiązuje do dziś.

Szykana i nawrót na końcu prostej

Kalendarz na 2003 r. przewidywał 7 i 8 czerwca imprezę Danmarks hurtigste bil, potem weekend Danish Touringcar Championship, mistrzostwa Danii motocykli w lipcu i wrześniową rundę mistrzostw kraju, a na zakończenie sezonu w październiku „Le Padborg”, wyścig długodystansowy na sześć i pół godziny. Za imprezy odpowiadał klub Motor Sport Sønderjylland, działający przy torze.

Pierwszy weekend DTC pokazał, gdzie na tym torze się wyprzedza. W przedfinale Magnussen w Peugeocie był przed szykaną szybszy od weterana Johna Nielsena i wcisnął się w lukę, gdy ten zostawił mu miejsce. W finale z udziałem 23 samochodów startował z szóstego pola i przesuwał się w górę głównie hamowaniem na nawrocie na końcu prostej. Elgaard mówił zaraz po wyścigu o ostatnim zakręcie:

„Kiedy przejeżdżałem przez zakręt na końcu prostej, Jan miał ostatnią szansę, żeby mnie wyprzedzić. Widziałem, że ustawia się do ataku, ale nie sądziłem, że spróbuje. Miałem gaz w podłodze i Jan też. Lekko mnie popchnął, a potem trzeba było już tylko jechać dalej, aż minę linię mety”.

W maju 2004 r. finał DTC w Padborg wygrał John Nielsen, zdobywając rekordowe ósme zwycięstwo w finałach tej serii. „Bardzo się cieszę, bo ten tor leży w moich rodzinnych stronach”, mówił. Najstarszy wpis w zestawieniu rekordów klasowych pochodzi z pierwszego sezonu: 14 września 2003 r. Leif Jørgensen przejechał okrążenie w Swifcie SC95F w 1.02,608. We wrześniu 2008 r. Jan Magnussen ustanowił w BMW 320si rekord DTC, 1.01,704.

Tor sam też tworzył serie. Na początku 2006 r. jego strona informowała, że po udanym czterogodzinnym wyścigu w październiku Padborg Park wyszedł z inicjatywą Danish Endurance Championship, mistrzostw długodystansowych z dwiema rundami na miejscu; w kalendarzu 2006 r. obok dwóch weekendów DTC stały runda DEC w sierpniu i jej finał we wrześniu. Najszybsze okrążenie w zestawieniu rekordów klasowych prowadzonym przez firmę pomiarową raceresult.dk także należy do tej serii: 57,725 s zespołu Mikkel O Racing w Porsche, 16 października 2021 r.

Hałas liczony w okrążeniach

Długi, płaski teren przy lotnisku nie uwolnił toru od sporu o hałas. Najbliższa sąsiednia posesja leży około 400 m na północ od pętli. W czerwcu 2005 r. Sønderjyllands Amt zatwierdził imprezy motorsportowe razem ze zmianą planu regionalnego i oceną oddziaływania na środowisko. Na pozwolenie poszły skargi i sprawa wędrowała przez kolejne instancje: Naturklagenævnet, komisja odwoławcza do spraw ochrony przyrody, utrzymała zmianę planu w październiku 2006 r., Miljøstyrelsen, czyli duńska agencja ochrony środowiska, utrzymała pozwolenie ze zmianami w grudniu 2006 r., a Natur- og Miljøklagenævnet wydał kolejną decyzję w marcu 2012 r. Uzupełnienie przyjęte przez gminę Aabenraa w kwietniu 2013 r. komisja zwróciła do ponownego rozpatrzenia, a nowe warunki gmina ogłosiła 21 marca 2017 r.

Dokument z 2017 r. zamienia hałas w arytmetykę. Treningi motorsportowe wolno prowadzić w dwa stałe dni tygodnia, od poniedziałku do soboty, od 8 do 16, a między 15 listopada a 15 marca w najwyżej dziesięć dni. Dni na kolejny rok tor musi ogłosić do 15 marca w lokalnej prasie, na stronie i na tablicy przy wjeździe. Każdego dnia treningowego mierzy się głośność wszystkich przybyłych pojazdów, a z ich średniej wynika, ile okrążeń na godzinę wolno przejechać: przy średnim poziomie mocy akustycznej 115 dB jest to 713 okrążeń w dni powszednie, przy 125 dB już tylko 71. Każde przecięcie linii mety rejestrują transpondery, a przy domach sąsiadów hałas nie może przekroczyć 55 dB(A) w dni powszednie i 50 dB(A) w sobotę po godz. 14.

Podstawą tych liczb była analiza ponad 900 pomiarów głośności z lat 2013–2016 i zapisów systemu pomiaru czasu. Wynikało z niej, że okrążenia na treningach trwają od 60 do 70 sekund, średnio 65. Gmina zapisała w uzasadnieniu, że przy takim systemie kierowcy mają naturalną zachętę, by unikać szczególnie głośnych aut, bo podnoszą one średnią głośności i obniżają dozwoloną aktywność. Poza tym rytmem pozwolenie z 2002 r., z późniejszymi zmianami, dopuszcza pięć imprez w roku, każdą na dwa kolejne dni (weekendy), bez limitów hałasu. Gdy w marcu 2020 r. przepisy covidowe pozwalały na zgromadzenia najwyżej dziesięciu osób, gmina zgodziła się do 30 marca na treningi przez cztery dni w tygodniu zamiast dwóch, w grupach od trzech do pięciu aut.

Instruktor, który kupił tor

Enemark sprzedał Padborg Park w 2009 r. Według operatora Tom Pedersen, rocznik 1981, był wtedy instruktorem na torze, został dyrektorem spółki Padborg Park I/S, a rok później przejął całą firmę. Ma w dorobku tytuł mistrza Jutlandii i Fionii w kartingu zdobyty w wieku 15 lat, zwycięstwo w Scandinavian Formula Renault Cup, osiem wygranych wyścigów DTC w latach 2006–2010 i trzy tytuły w drugiej dywizji Danish Endurance Championship. Operator opisuje go jako szefa, który sam często siedzi za kierownicą, gdy goście jadą z zawodowcem na szybką przejażdżkę.

Dziś najważniejsze wyścigi na torze należą do Danish Supercar League, ligi, która według organizatora zbiera najpopularniejsze klasy duńskiego motorsportu. W 2026 r. trzy z jej sześciu weekendów odbyły się w Padborg: otwarcie sezonu 25 kwietnia, Night Race 4 września i finał 3 października. W Night Race finałowe biegi rozgrywa się późnym sobotnim wieczorem, przy oświetlonym torze. Operator reklamuje obiekt jako drugi najdłuższy tor wyścigowy w Danii, choć na innej podstronie wciąż nazywa go najdłuższym.

Bariera

29 maja 2011 r. podczas pierwszej rundy motocyklowych mistrzostw Danii w klasie superbike 41-letni Thomas Harding na Suzuki GSX-R 1000 przy hamowaniu z dużej prędkości stracił panowanie nad maszyną i uderzył czołowo w barierę. Nieprzytomny, z licznymi złamaniami i krwotokiem wewnętrznym, trafił śmigłowcem do szpitala we Flensburgu, gdzie wkrótce zmarł; wyścig natychmiast przerwano.

22 października 2021 r. na torze zginął 32-letni motocyklista, który miał tego dnia jeździć testowo. Według policji uderzył w barierę ochronną i został wyrzucony z motocykla; wieczorem tego dnia funkcjonariusze nie potrafili jeszcze powiedzieć, dlaczego do tego doszło. Kilka dni później „JydskeVestkysten” pisał, że wypadek odcisnął swoje piętno i wszyscy są nim bardzo poruszeni, a właściciel toru Tom Pedersen jest nim głęboko dotknięty.

Własnym autem na tor

Amatorzy jeździli tu od pierwszych sezonów. Latem 2004 r. tor, reklamowany wtedy jako najnowszy tor wyścigowy w Danii, zapraszał na imprezy „arrive and drive”: wystarczyło przyjechać zarejestrowanym samochodem albo motocyklem, zapłacić 110 koron i przejechać trzy okrążenia, bez zapisów i pełnego wyposażenia ochronnego wymaganego od zespołów DTC. W styczniu 2005 r. strona główna zapraszała do zakładki „Prøv selv”, czyli „spróbuj sam”, z dopiskiem o jeździe po całym torze własnym samochodem. Na dniach testowych w 2006 r. pojazd nie mógł przekroczyć 93 dB ani na postoju przy 4500 obr./min, ani w przejeździe.

Dzisiejsze trackdaye operator streszcza zdaniem „My mamy tor, ty masz samochód”. Jeździ się wyłącznie autami, które nigdy nie startowały w wyścigach i są w dobrym stanie technicznym, a samochód nie może być głośniejszy niż 99 dB w przejeździe; operator radzi wyciszyć go jeszcze w domu. Wpuszczane są auta z tablicami rejestracyjnymi i bez nich. Potrzebne są prawo jazdy, kask i pasy. Całodzienny trackday od 8 do 16 kosztował w 2026 r. 1400 koron z obiadem w cenie, a za czterogodzinny „after work” od 16 do 20 płaciło się 1200 koron z kanapką i wodą; dodatkowy kierowca dopłacał 450 koron, a według wymagań uczestnictwa w samochodzie nie mogą jechać pasażerowie. Na październik operator wyznaczył dwa ostatnie terminy: 12 października wieczorny, z oświetlonym torem, i sobotę 24 października.

Regulamin dnia torowego oddaje charakter pętli. Wyprzedza się zawsze z lewej strony, zjeżdża z toru na końcu długiej prostej, a w lewym łuku Big Mag szybszy może minąć wolniejszego, gdy ten trzyma się prawej krawędzi i sygnalizuje to prawym kierunkowskazem. Okrążenia chłodzące hamulce i silnik jedzie się wyraźnie wolniej, z włączonym prawym kierunkowskazem. Przy wynajmie całego toru limit hałasu zależy od liczby pojazdów i sięga 99 dB w przejeździe, a w sobotę od 14 spada do 89 dB.

Sześć kilometrów asfaltu na papierze

11 maja 2026 r. ojciec i syn, Henrik Lyngbye Pedersen i Mathias Lyngbye Villadsen, spadkobiercy jednego z założycieli Novo Nordisk, sami związani z motorsportem, przedstawili projekt Circuit of Denmark. Za 3,8 mld koron chcą zbudować tor dla 100 000 widzów z obiektami do motocrossu i kartingu, hotelami i centrum konferencyjnym w okolicy Padborg Park. Pętla ma mieć 6006 m i 18 zakrętów, a cel to licencja FIA drugiego stopnia; Formuła 1 jest w ambicjach inwestorów, ale nie w pierwszym kroku. Układ projektuje pracownia austriackiego byłego kierowcy F1 Alexa Wurza.

Dokumenty, które TV Syd uzyskał w trybie dostępu do informacji publicznej, wyliczają długą listę formalności: od nowego planu miejscowego i pozwolenia środowiskowego z limitami hałasu, przez badania gatunków chronionych, po konsultacje z Niemcami na podstawie konwencji z Espoo. Projekt dotyczy 14 właścicieli gruntów i 17 działek, a burmistrz Aabenraa liczy na pierwszy wyścig w 2031 r. 28 maja TV Syd informował, że przedstawiciele projektu spotkali się z dwunastoma właścicielami ziemi. „To potrwa tyle, ile potrwa”, mówiła dyrektor projektu Rebecca Steele.

Stary tor wrócił w tej rozmowie jako przestroga. „Nie ma wątpliwości, że projekt w tej skali zmieni naszą okolicę”, mówił stacji DR konserwatywny burmistrz Aabenraa Jan Riber Jakobsen. Dziennikarz zapytał go też, czy nowy obiekt nie powtórzy kłopotów Padborg Park z hałasem uciążliwym dla sąsiadów. Jakobsen odpowiadał, że budując od zera, można od razu wprowadzić wiele zabezpieczeń, a mieszkańcy zostaną wysłuchani. Ten sam tekst przywołał Johna Nielsena, kierowcę z Sønderjylland, który widział w projekcie wielką szansę dla wizerunku regionu i całej Danii. Pierwszy tor pod Padborg powstał z używanych barier i kontenerów na piasku przy pasie startowym; o drugim zdecydują teraz urzędy.

Kalendarium

2002: 8 października zgoda na zarurowanie odcinka strumienia Læsbæk i budowę ośrodka na wrzosowisku przy lotnisku Kruså-Padborg; 12 grudnia pierwsze pozwolenie środowiskowe Sønderjyllands Amt.
2003: otwarcie toru; 21–22 czerwca pierwszy weekend Danish Touringcar Championship; w październiku zaplanowany wyścig długodystansowy „Le Padborg”.
2005: 20 czerwca pozwolenie na imprezy motorsportowe wraz ze zmianą planu regionalnego; na decyzję wpłynęły skargi.
2006: w kalendarzu toru dwie rundy Danish Endurance Championship, serii zainicjowanej przez Padborg Park; Miljøstyrelsen i Naturklagenævnet rozpatrują skargi.
2009: Jens Enemark sprzedaje tor; Tom Pedersen, wówczas instruktor na torze, zostaje dyrektorem spółki, a następnie przejmuje firmę.
2011: 29 maja śmierć motocyklisty Thomasa Hardinga podczas rundy mistrzostw Danii.
2012: decyzja Natur- og Miljøklagenævnet w sprawie warunków dla imprez motorsportowych.
2017: 21 marca gmina Aabenraa ogłasza nowe warunki: dwa stałe dni treningowe i limit okrążeń zależny od głośności aut.
2021: 16 października najszybsze okrążenie w zestawieniu rekordów klasowych (57,725 s); 22 października śmierć 32-letniego motocyklisty podczas testu.
2026: 11 maja prezentacja projektu Circuit of Denmark; trzy rundy Danish Supercar League w Padborg.