Moto Park Kraków: tor, który miał uczyć, a został torem niezgody

We wtorek 26 marca 2019 r. po południu na stronie Moto Parku Kraków pojawił się komunikat: „Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom okolicznych mieszkańców podjęliśmy (niełatwą) decyzję o wycofaniu z oferty treningów samochodowych”. Kto kupił voucher na wolne jazdy, mógł go wymienić na przejazd supersamochodem albo odebrać pieniądze. Niecałe dwa lata po otwarciu ośrodek, który miał uczyć krakowskich kierowców panowania nad autem, przestał wpuszczać ich na tor własnymi samochodami. Żeby zrozumieć, jak do tego doszło, trzeba wrócić na pola w Branicach, na wschodnim skraju Nowej Huty.

Lokalizacja	ul. Rzepakowa 4R, Kraków, dzielnica XVIII Nowa Huta (Branice)
Typ	asfaltowy tor szkoleniowy z płytami poślizgowymi, Ośrodek Doskonalenia Techniki Jazdy
Długość	przy otwarciu 800–1200 m zależnie od konfiguracji; obecnie według operatora do 1950 m
Otwarcie	jazdy od maja 2017 r., oficjalne otwarcie 8 czerwca 2017 r.
Pomysłodawca	Michał Kościuszko, kierowca rajdowy, wicemistrz świata JWRC 2009
Operator	Moto Park Kraków sp. z o.o. (KRS 0001034452); ODTJ Moto Park Kraków sp. z o.o. (KRS 0000631808)
Limit hałasu	98 dB dla każdego pojazdu wjeżdżającego na tor
Status	czynny; wolne treningi motocyklowe, szkolenia samochodowe, konkursy SKJS

Sześć milionów na polach Branic

Pomysł ogłoszono 13 września 2016 r. Miejski serwis informacyjny podał, że ruszyła budowa ośrodka z inicjatywy Michała Kościuszki, kierowcy rajdowego i wicemistrza świata JWRC, który prowadził w Krakowie szkołę doskonalenia techniki jazdy. Zapowiadano tor o długości 800 lub 1200 m, trzy płyty poślizgowe, odcinek szutrowy, sale szkoleniowe i halę eventową o powierzchni około 400 m², a także tor kartingowy z akademią dla dzieci. Budowa miała się skończyć do końca 2016 roku. „Gazeta Krakowska” doprecyzowała lokalizację (ul. Rzepakowa w Branicach) i koszt: 6 mln zł.

Inwestor nie ukrywał kalkulacji. W Polsce miały wejść w życie przepisy nakazujące młodym kierowcom odbycie jazd doszkalających w Ośrodkach Doskonalenia Techniki Jazdy, a Małopolska takiego ośrodka nie miała. Moto Park miał obsłużyć kierowców z całego województwa. Kościuszko powtarzał ten argument także później, gdy ustawa wciąż nie obowiązywała: „Ustawa obligujących młodych kierowców do przejścia kilkugodzinnego kursu na torze jeszcze nie weszła w życie. Ale tak się kiedyś stanie. Brak takiego obiektu w województwie będzie bardzo kłopotliwy z punktu widzenia kierowców”.

Sam pomysłodawca był wtedy trzy lata po końcu kariery w mistrzostwach świata. Urodzony w 1985 roku krakowianin zaczynał od kartingu, do którego zapisał go ojciec Jan Kościuszko, kierowca rajdowy i wyścigowy. W 2009 roku, za kierownicą Suzuki Swift Super 1600, wygrał Rajd Portugalii i Rajd Argentyny i został wicemistrzem świata juniorów (JWRC), w 2011 roku był drugim wicemistrzem w klasyfikacji PWRC w Mitsubishi Lancerze Evo X, a w 2013 roku startował w najwyższej klasie WRC w Mini John Cooper Works WRC i Fordzie Fiesta WRC. Sezon 2013 przerwał wypadek w Rajdzie Niemiec i złamanie kręgosłupa, po którym Kościuszko na długo zniknął z rajdów.

Struktura przedsięwzięcia od początku była rozproszona. 11 sierpnia 2016 r. zarejestrowano spółkę ODTJ Moto Park Kraków sp. z o.o. z kapitałem 5 tys. zł, której prezesem został Maciej Wojtas, a wspólniczką Ewelina Wojtas. Miesiąc później do rejestru trafiła spółka komandytowa Moto Park Kraków Maciej Wojtas sp. k., dziś już wykreślona. Torem, jak podawało „Nasze Miasto” w maju 2017 r., zarządzał klub sportowy PROF, na czele którego stał Jan Kościuszko; klub wydzierżawił teren od miasta na 30 lat. Michał Kościuszko występował publicznie jako inicjator i właściciel ośrodka i prowadził na jego terenie autorską szkołę jazdy.

Kierowcy wjechali na asfalt w maju 2017 r., zanim odbyło się jakiekolwiek oficjalne otwarcie. To nastąpiło 8 czerwca 2017 r.; według relacji z otwarcia w pierwszym miesiącu obiekt odwiedziło kilka tysięcy osób. „Zawsze marzyłem, aby w Krakowie stworzyć obiekt tego typu”, mówił wtedy Kościuszko, zapowiadając rozbudowę o kolejne nitki toru i płyty poślizgowe.

Płyta w kształcie litery S

Tor, który wtedy otwarto, był skromny: asfaltowa nitka o szerokości od 6 do 10 m i długości od 800 do 1200 m, zależnie od ułożenia konfiguracji. Do tego trzy płyty poślizgowe: prostokątna z kurtynami wodnymi, w kształcie zakrętu oraz w kształcie litery S, którą operator reklamował jako jedyną w Polsce. W budynku znalazły się dwie sale wykładowe, sala szkoleniowa, recepcja i główna sala prezentacyjna o powierzchni 400 m². Prezes klubu PROF tłumaczył charakter obiektu jednym zdaniem: „Na prostej trudno się tutaj rozpędzić powyżej 80 kilometrów na godzinę”.

Od tamtej pory obiekt urósł. Operator podaje dziś nitkę „o długości do 1950 metrów w zależności od konfiguracji”, cztery nawadniane płyty poślizgowe, trzy proste o długości 150–200 m, ośmiometrową górę szkoleniową z 30-metrowym najazdem i 50-metrowym zjazdem, tor szutrowy, parking na około 250 samochodów i 10 ha powierzchni. Zasada, która w Moto Parku ma znaczenie większe niż długość prostej, brzmi: żaden pojazd nie wjedzie na tor, jeśli jego układ wydechowy przekroczy 98 dB.

Tor niezgody

Konflikt zaczął się, zanim przecięto wstęgę. 11 maja 2017 r. „Nasze Miasto” opisało pismo, które właściciele okolicznych domów skierowali do rady dzielnicy Nowa Huta.

„Przeraźliwy hałas generowany z toru jest nie do opisania i przede wszystkim nie do wytrzymania i w jawny sposób kłóci się z wydanymi pozwoleniami na zabudowę jednorodzinną w sąsiedztwie toru”.

Mieszkańcy dodawali, że domy stały tu wcześniej niż tor i że nikt nie informował kupujących działki o planowanym obiekcie. Domagali się zmiany charakteru miejsca: tor miał służyć wyłącznie nauce jazdy, a nie, jak relacjonowała gazeta, ekstremalnym wyścigom samochodowym. Plan miejscowy Przylasek Rusiecki z 2003 roku, którego północna granica biegła między ulicami Tatarakową i Rzepakową, rzeczywiście wyznaczał przy Rzepakowej tereny mieszkalnictwa jednorodzinnego z istniejącą zabudową (oznaczone od 10 M4 do 17 M4).

Jan Kościuszko odpowiadał, że badania emisji dźwięku wykonano i wszystko mieści się w normach (średnio około 50 dB), że większy hałas dochodzi z pobliskiej ul. Igołomskiej, po której jeżdżą ciężarówki, i że mieszkańcy domagają się odkupienia działek, co uważał za absurd. Deklarował posadzenie wysokich tuj przy najgłośniejszych fragmentach toru, choć jego zdaniem nie było takiej potrzeby. Rok później, 1 czerwca 2018 r., ośrodek zorganizował Dzień Otwarty połączony z Dniem Dziecka, z olimpiadą sportową dla dzieci prowadzoną przez Straż Miejską, o czym informował serwis miejski.

Spór jednak nie wygasł. 3 kwietnia 2019 r. Radio Kraków informowało o petycji z żądaniem likwidacji ośrodka, pod którą podpisało się 350 osób, w tym zarząd pobliskiej placówki opiekuńczo-wychowawczej. „Byliśmy w radzie dzielnicy, w urzędzie miasta, w WIOŚ, nic się nie poprawiło”, mówił inicjator petycji Janusz Stanek. Mieszkańcy mieli obiecane ekrany dźwiękochłonne; zamiast nich powstał kilkumetrowy wał ziemny, o którym Stanek mówił: „a to, co miało niby być, stało się częścią toru”. Michał Kościuszko odpowiadał, że kontrola Wydziału Ochrony Środowiska nie wykazała przekroczeń, że po torze nie jeżdżą auta po przeróbkach, a wał spełnia swoją funkcję. Sprawę miał rozstrzygać Małopolski Urząd Wojewódzki, a treningi samochodowe zawieszono do wyjaśnienia. Komunikat z 26 marca, od którego zaczyna się ta opowieść, był właśnie tym zawieszeniem.

Samochody nie zniknęły z Rzepakowej na dobre, wróciły w innej formie. Już 25 lipca 2020 r. w kalendarzu figurował SKJS, Szkoleniowy Konkurs Jazdy Samochodem: trzy przejazdy na czas i jeden zapoznawczy, wyłącznie auta cywilne podzielone na klasy według pojemności i napędu, wymagane prawo jazdy kategorii B, wpisowe 69 zł. W sezonie 2023 rozegrano dziewięć rund z udziałem ponad 130 uczestników. W ofercie są dziś także jazdy torowe z pomiarem czasu i szkolenia na własnym samochodzie, a operator zapewnia, że „wszystkie ćwiczenia gwarantują normalne, drogowe użytkowanie samochodów”.

Lotnisko, którego tu nie ma

Moto Park bywa kojarzony z dawnym lotniskiem Rakowice-Czyżyny. To skojarzenie jest fałszywe geograficznie: Rzepakowa leży w Branicach, na wschodnim skraju Nowej Huty, a dawny pas startowy w Czyżynach to zupełnie inna część miasta. Ma jednak swoje źródło. Mieszkańcy w piśmie z 2017 roku porównywali nowy tor z placem przy ul. Stella-Sawickiego, gdzie działała szkoła jazdy Michała Kościuszki, a ta ulica biegnie przez teren dawnego lotniska. Szkoła Kościuszki uczyła więc w Czyżynach, a nowy ośrodek stanął na Rzepakowej; w potocznej pamięci oba adresy zlały się w jeden.

Czyżyny mają zresztą własną, znacznie starszą historię motorsportu. Lotnisko założono w 1912 roku dla lotnictwa Austro-Węgier, po 1918 roku było pierwszą bazą lotniczą niepodległej Polski, a zlikwidowano je w 1963 roku z powodu rozbudowy kombinatu w Nowej Hucie i osiedli mieszkaniowych. Betonowa droga startowa miała u schyłku działania lotniska 2200 m długości i 60 m szerokości. Na tym pasie rozgrywano próby szybkości płaskiej Rajdu Polski: w 1967 roku 17-kilometrową próbę oznaczoną jako „Kraków, lotnisko”, w 1968 roku analogiczną „Kraków, lotnisko Czyżyny”, a w 1969 roku dwie próby po dziesięć okrążeń, czyli po 34 km każda. Dwa z tych rajdów, 1967 i 1969, wygrał Sobiesław Zasada z Automobilklubu Krakowskiego, najpierw w Porsche 912, potem w Porsche 911 S. Dziś część terenu zajmuje Muzeum Lotnictwa Polskiego, które dysponuje 25,7 ha i ponad 250 statkami powietrznymi.

Gdy Kościuszko budował Moto Park, Kraków nie miał żadnego czynnego obiektu tego typu. Miasto od 2015 roku obiecywało własny kilometrowy tor na Rybitwach, zwycięski projekt budżetu obywatelskiego za około 3 mln zł, ale już w 2016 roku „Gazeta Krakowska” pisała o opóźnieniach i przesuwała jego realizację na 2018 rok.

Dziewięćdziesiąt osiem decybeli i transpondery

Dziś działalność na Rzepakowej prowadzi Moto Park Kraków sp. z o.o., zarejestrowana 5 maja 2023 r. i wskazana w regulaminie obiektu jako jego operator; równolegle istnieje starsza spółka ODTJ Moto Park Kraków, w której zarządzie od 2019 roku zasiadają Maciej, Łukasz i Mariusz Wojtasowie. Sam Kościuszko na swojej stronie wciąż wymienia prowadzenie „Ośrodka Doskonalenia Techniki Jazdy Moto Park Kraków” obok spółek gastronomicznych i szkoły techniki jazdy. Operator reklamuje ośrodek jako jedyny ODTJ w Małopolsce.

Rytm tygodnia wyznaczają motocykle. Wolne treningi motocyklowe odbywają się w poniedziałki, środy i piątki, o ile nie koliduje z nimi inny event: dwugodzinna sesja daje 60 minut czystej jazdy, na torze jeździ najwyżej 24 motocyklistów w dwóch grupach zmieniających się co kwadrans, czasy mierzą transpondery Tag Heuer, a przed każdym treningiem sprawdzany jest hałas. Cena: 149 zł za sesję, 1190 zł za pakiet dziesięciu. Właściciele supermoto i pit-bike'ów muszą na czas jazdy założyć tłumik wkładany do wydechu, tzw. db killer. Dla samochodów operator prowadzi szkolenia techniki jazdy I i II stopnia, kursy sportowe, treningi na tylnonapędowych BMW E46 (dwa takie auta dołączyły do floty w styczniu 2025 r.) oraz wspomniane SKJS.

Michał Kościuszko wiosną 2024 r., jedenaście lat po złamaniu kręgosłupa, zapowiedział powrót za kierownicę: start 19 kwietnia w Rajdowych Mistrzostwach Polski Samochodów Terenowych w Drawsku Pomorskim, w otwartym pojeździe SSV Polaris. „Już dawno nie patrzyłem w stronę zegara i nie mierzyłem się ze stoperem”, mówił w rozmowie opublikowanej przez RMF24. Na Rzepakowej stoper chodzi tymczasem regularnie: w poniedziałki, środy i piątki mierzy czasy motocyklistom.