Circuit Italia: tor spod Newcastle, który dekadę rósł w ciszy

Dwudziestego trzeciego czerwca 2023 roku Damien White, kierownik budowanego pod Newcastle toru, pokazał rozbitego drona, którego znaleziono na terenie obiektu. Ktoś chciał bez zapowiedzi obejrzeć inwestycję, która od lat powstawała z dala od oczu, i stracił maszynę. White opatrzył zdjęcie wraku w mediach społecznościowych komentarzem: „Kara dla tego operatora: utrata drona za przekroczenie limitów toru”. I dodał: „Ludzie są wyraźnie ciekawi naszych postępów. Już niedługo”. Niedługo oznaczało dwa lata. W czerwcu 2025 r. Circuit Italia, tor na północ od Newcastle w Nowej Południowej Walii, został oficjalnie otwarty.

Lokalizacja	49 Italia Road, Balickera, gmina Port Stephens, Nowa Południowa Walia, Australia; na północ od Newcastle
Typ	prywatny stały tor wyścigowy
Długość	„nieco ponad 3 km” według operatora; w prasie od 2,9 do 3,1 km
Kierunek jazdy	zgodnie z ruchem wskazówek zegara
Zakręty	15, w tym 10 prawych i 5 lewych
Różnica wzniesień	33,9 m
Szerokość	przeważnie 12 m
Otwarcie	25 czerwca 2025 r.
Właściciel i operator	Circuit Italia Pty Ltd i powiązane spółki; obiekt należy do przedsiębiorcy Matthewa Higginsa
Status	czynny; dni torowe z otwartą aleją serwisową i rezerwacje prywatne

Las przy Italia Road

Tor wziął nazwę od drogi, przy której stoi: Italia Road. Nie jest pierwszym obiektem motorowym w tej okolicy. Planowano go obok istniejącego kompleksu Ringwood, w którym MG Car Club of Newcastle organizuje wyścigi górskie; na koniec października 2023 r. zaplanowano tam mistrzostwa Australii w wyścigach górskich, z siedmioma przejazdami na trasie długości 1,3 km. Gdy w 2016 r. lokalna gazeta „News Of The Area” pisała, co tor da Medowie, Brad Host z firmy Toy Shop Automotive Imports przypominał, że motocross i wyścigi górskie odbywają się tu „od dawna”, a teren sąsiaduje z drogą Pacific Highway i leży pod trasą przelotu odrzutowców australijskich sił powietrznych.

Zgodę władz gminy Port Stephens projekt dostał w 2013 roku. Według klubu Mazdy MX-5 z Nowej Południowej Walii, który pisał o tej decyzji na bieżąco, starania o tor w tym miejscu trwały od 2002 r. i przeszły przez kilka spraw sądowych, zanim rada zatwierdziła go 8 października 2013 r. „News Of The Area” odnotowała później, że zatwierdzony projekt napotkał skargi i próby zablokowania budowy. Pozwolenie na rozpoczęcie robót (construction certificate) inwestor otrzymał w marcu 2016 roku.

Inwestorem był Matthew Higgins, przedsiębiorca z Newcastle i entuzjasta sportów motorowych. W lipcu 2016 r. „Newcastle Herald” pisał o torze za 12 mln dolarów, który miał mieć standard międzynarodowy i przyciągać najważniejsze imprezy.

Plan na rok 2017

Strona internetowa toru z 2016 roku opisywała obiekt skromniej, niż sugerowały nagłówki. Nitka miała mieć 2,9 km długości i 12 m szerokości, a projekt powstawał według wytycznych FIA dotyczących budowy i bezpieczeństwa torów. W weekendy miały się tu odbywać głównie supersprinty, wyścigi górskie i motorkhany, czyli mierzone na czas zadania zręcznościowe, a do tego trzy mityngi wyścigowe w sezonie od października do marca. Przez cały rok operator zapowiadał też treningi, szkolenia kierowców, jazdy samochodami zarejestrowanymi do ruchu i imprezy promocyjne. Hałas aut wyścigowych miał być ograniczony do 95 dBA mierzonych z 30 m, zgodnie z regulaminem federacji CAMS.

W listopadzie 2016 r. operator zbierał zgłoszenia od chętnych na wynajem toru i jazdy w formule arrive and drive, a zakończenie budowy przewidywał na ostatni kwartał 2017 roku. Miesiąc wcześniej Higgins zabrał głos w liście opublikowanym na tej samej stronie. Dofinansowany przez rząd stanowy uliczny wyścig Supercars w Newcastle nazwał „przystawką” dla tych, którzy chcą zająć się sportem motorowym; Circuit Italia miał być miejscem na „danie główne”. Przekonywał też, że Sydney Motorsport Park jest zarezerwowany na 18 miesięcy naprzód, a w stanie jest ponad 10 tys. licencjonowanych zawodników.

W marcu 2017 r. portal Speedcafe zapowiadał, że budowa ruszy w kwietniu. Projekt opisywano wtedy jako tor o 14 zakrętach i 40 m różnicy wzniesień, zgodny ze specyfikacją FIA stopnia 2, czyli zdolny przyjąć wszystkie serie poza Formułą 1. Do zespołu dołączył Damien White, były dyrektor sportowy Supercars. Prezes federacji CAMS Eugene Arocca mówił portalowi, że jego organizacja od dwóch lat doradza Higginsowi: „Zawsze czułem, że Matt dopnie swego, i będziemy mu pomagać na każdym kroku”.

Trzydzieści procent i przerwa

Budowa ruszyła w 2017 roku. Trzy lata później stała. W sierpniu 2020 r. White, już jako jeden z szefów projektu, dementował plotki o zagrożeniu inwestycji. Wykonawca, firma Ditchfield, miał za sobą jedną trzecią prac, a postój nie miał związku z finansowaniem rządowym, geologią ani działaniami samorządu. „Po prostu Matthew zajmuje się teraz innym projektem”, tłumaczył White, dodając, że właściciel chce osobiście doglądać budowy.

Przerwę wykorzystano na zmiany w projekcie. Wjazd do alei serwisowej narysowano od nowa, tak by auta wjeżdżały do niej wolniej. Uznano też, że tradycyjny budynek boksów byłby w pełni wykorzystany tylko przy wielkich imprezach, więc zabudowę przeniesiono i zmniejszono do zespołu nazwanego „T14 Complex”: budynku parku zamkniętego z magazynem, biurami i punktem medycznym oraz klubu z widokiem na zakręt 13, nawrót 14 i prostą startową. Budynki projektował Matty Brabeck z pracowni Hauswerk, syn Steve’a Brabecka, zmarłego w 2018 r. współwłaściciela zespołu DJR Team Penske. „Newcastle Herald” pisał wtedy, że według zespołu toru obiekt mógłby gościć weekend wyścigowy Supercars.

Asfalt, bariery i spór o Supercars

W połowie 2023 r. tor wrócił do wiadomości. Najpierw spadł dron, a w lipcu przyjechały ciężarówki z asfaltem. White tłumaczył wcześniejsze milczenie zespołu tym, że zdjęcia ziemi „nie zawsze przekonują”; czekano, aż rozmowę będzie można zacząć od słów „zrobiliśmy”, a nie „zrobimy”. Speedcafe pisał, że takich przewyższeń nie było w Australii od czasów nieistniejących już torów Amaroo Park i Oran Park pod Sydney. White sięgnął po porównanie z Bathurst:

„Ostry podjazd do zakrętu 10 przypomina mi The Cutting w Bathurst, tyle że dojeżdża się do niego stromo w dół, a wyjeżdża na ślepy grzbiet, za którym hamowanie do zakrętu 11 zaczyna się, gdy tylko minie się szczyt. Zapiera dech w piersiach”.

Damien White, lipiec 2023 r.

Budowa zbiegła się z kryzysem ulicznego wyścigu Newcastle 500. W czerwcu 2023 r. Christine Everingham, współautorka książki o tej imprezie „Wrong Track: What Drove Supercars to Newcastle”, apelowała, by wyścig przeniesiono właśnie na Circuit Italia. Na początku października „Newcastle Herald” pisał jednak, że według White’a ani rząd stanowy, ani Supercars nie wykazały zainteresowania tą opcją. White przekonywał, że skoro tymczasową infrastrukturę da się postawić na ulicach miasta, to tym łatwiej na stałym torze, „który nie leży ludziom na podwórkach”.

Ostatnie prace przy barierach skończyły się na początku marca 2024 r., gdy White ogłosił montaż ostatniego z 2995 słupków i 4510 odcinków barier Armco. Jeszcze w lipcu 2023 r. White mówił, że chce zobaczyć pierwsze auto jadące w pełnym tempie w połowie września, choć zastrzegał, że zespół „dawno nauczył się nie podawać sztywnych terminów”. Od tamtych zapowiedzi do oficjalnego otwarcia minęły niemal dwa lata.

Otwarcie bez budynku boksów

Oficjalne otwarcie nastąpiło w środę 25 czerwca 2025 r. Tor ma 15 zakrętów, dziesięć prawych i pięć lewych, jedzie się po nim zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a różnica wzniesień wynosi 33,9 m. „Dobrze się bawiliśmy, «testując produkt», ale teraz jesteśmy gotowi podzielić się tym torem w starym, dobrym stylu”, mówił White. Pierwsze dni jazd powierzono firmie The Drive Team Davida Russella, weterana startów w długodystansowych rundach Supercars. Russell nazwał układ toru jednym z najtrudniejszych i dających najwięcej satysfakcji w kraju.

W sierpniu 2025 r. odbył się dzień jazd, po którym, jak pisał „Newcastle Herald”, fani motorsportu po raz pierwszy mogli zobaczyć najnowszy tor w kraju. Speedcafe opublikował wtedy nagranie szybkiego okrążenia Cody’ego McKaya w samochodzie serii Aussie Racing Cars.

Infrastruktura jest na razie tymczasowa. „Tor jest gotowy, działamy na tymczasowej infrastrukturze”, mówił White tuż po otwarciu. Kolejny etap to dwa budynki: T14 Complex z barem i salą klubową o powierzchni 350 m² oraz 150 m² tarasów, z widokiem na zakręt 13 i nawrót 14, a także budynek o powierzchni 1000 m² na przygotowanie i przechowywanie aut, z przebieralniami, centrum kontroli toru, biurami i kuchnią. Tradycyjnego budynku boksów nie będzie; zmieniono w tym celu zgodę na zagospodarowanie terenu (development approval), a na wielkie imprezy aleja serwisowa ma przyjąć konstrukcje tymczasowe. Zapytany, czy tor poradzi sobie z rundą Supercars, White odpowiedział jednym słowem: „Tak”. Terminu ukończenia budynków nie podał.

Pół dnia z otwartą aleją serwisową

Dla kierowcy amatora Circuit Italia to przede wszystkim jazdy w formule open pit lane, czyli z aleją serwisową otwartą przez cały trzy i półgodzinny blok; wyjazd z alei kierownik zawodów może zamknąć, gdy uzna to za konieczne. W kalendarzu operatora na październik 2026 r. taki termin dla samochodów drogowych i wyścigowych z zamkniętym kokpitem jest jeden: 14 października, w godzinach 9.00–12.30, za 600 dolarów australijskich. Popołudnie tego dnia przeznaczono dla aut z odkrytymi kołami, a siedem innych dni października kalendarz oznacza jako rezerwacje prywatne.

Wymagania są proste. Każdy kierowca potrzebuje co najmniej licencji Track Day federacji Motorsport Australia, którą operator wlicza w cenę. Kask musi spełniać australijską normę AS1698, ubranie ma zakrywać nadgarstki i kostki, a buty całą stopę; kombinezon nie jest wymagany. Szkolenia w cenie nie ma, a prywatni instruktorzy nie mogą jeździć na prawym fotelu. Zgłaszający może zabrać jedną osobę towarzyszącą, ale operator prosi, by nie przywozić nikogo tylko po to, żeby oglądał jazdę: z miejsc, do których goście mają dostęp, toru nie widać.

Pole w padoku ma wymiary 18 na 4 m, tak by zestaw z przyczepą i autem torowym zmieścił się w jednej linii. Garaży nie ma; własny namiot wolno rozstawić, o ile mieści się w polu i jest obciążony z zewnątrz, bez wbijania czegokolwiek w ziemię. Dla ludzi jest zadaszony namiot o powierzchni 200 m² ze stołami i krzesłami, ale jedzenia na miejscu się nie kupi. Firmy wynajmujące cały obiekt dostają w pakiecie m.in. kierownika zawodów, obsługę medyczną imprez bez rywalizacji (przy innych może dojść dopłata) i urządzenia EMMS do elektronicznej sygnalizacji sędziowskiej, montowane obowiązkowo w każdym aucie na torze; za uszkodzony lub niezwrócony moduł operator liczy 2000 dolarów.

Kto chciałby najpierw poznać tor w symulatorze, nie ma czego szukać. Na pytanie, czy operator udostępni plik toru do symulatora, oficjalna strona odpowiada krótko: „Nie. Nic nie zastąpi prawdziwego toru, przyjedź i spróbuj”.

Kalendarium

• 2013: rada gminy Port Stephens zatwierdza budowę toru przy Italia Road.
• 2016: w marcu inwestor otrzymuje pozwolenie na rozpoczęcie robót; w lipcu prasa pisze o inwestycji wartej 12 mln dolarów.
• 2017: rusza budowa.
• 2020: prace stoją po wykonaniu około jednej trzeciej robót.
• 2023: w lipcu zaczyna się układanie asfaltu.
• 2024: na początku marca kończy się montaż barier Armco.
• 2025: 25 czerwca oficjalne otwarcie; w sierpniu dzień jazd, po którym kibice zobaczyli tor.