Kvartmílubrautin w Kapelluhraun: islandzki tor na lawie z 1151 roku

Rano 28 października 1979 r. na świeżo położonym asfalcie w Kapelluhraun, na lawie na południe od Hafnarfjörður, leżało dwadzieścia centymetrów równego śniegu. Na ten dzień Kvartmíluklúbburinn, czyli Klub Kwarty Mili, zaplanował pierwsze zawody na swojej nowej prostej. Trzeba je było odłożyć do wiosny. Dziś obok tej prostej wije się asfaltowa pętla o długości około 2,4 km, na której rozgrywane są mistrzostwa Islandii w wyścigach, a w środowe wieczory jeżdżą zwykli członkowie klubu.

Lokalizacja	Kvartmílubraut 1, Hafnarfjörður (lawa Kapelluhraun), Islandia
Typ	kompleks sportów motorowych: prosta do wyścigów równoległych na kwartę i ósmą część mili oraz asfaltowa pętla wyścigowa (hringakstursbraut)
Długość pętli	ok. 2,4 km
Kierunek jazdy	przeciwnie do ruchu wskazówek zegara
Otwarcie	prosta: wiosna 1980 r.; pętla: w budowie jesienią 2014 r.
Operator	Kvartmíluklúbburinn (KK), członek związku AKÍS
Najważniejsze imprezy	mistrzostwa Islandii w wyścigach samochodów i motocykli, wyścig długodystansowy KK
Status	czynny

Dwadzieścia centymetrów śniegu

Klub powstał w 1975 r. Jeszcze w tym samym roku zaczął organizować wystawy samochodów oraz wyścigi równoległe na piasku w Hraun w gminie Ölfus. Zyski z wystaw szły na fundusz budowy toru. Miasto Reykjavík przydzieliło klubowi działkę przy stacji transformatorowej w Geitháls i wytyczono tam nawet przebieg prostej, ale okazało się, że wymiana gruntu byłaby zbyt kosztowna. Klub podpisał więc umowę z państwową służbą leśną Skógrækt Ríkisins, do której należał teren w Kapelluhraun.

Kapelluhraun to młoda lawa. Według Instytutu Historii Naturalnej Islandii wypłynęła w czasie erupcji z 1151 r., gdy na półwyspie Reykjanes otworzyła się szczelina długości 25 km, i jest szorstką lawą typu apalhraun, czyli aa. Zanim ruszyła budowa, geolog Jón Jónsson sprawdził, czy tor nie zagrozi wodom gruntowym. Dopiero po jego opinii zgodę dały władze Hafnarfjörður. Prace prowadziła od 1978 r. firma Aðalbraut, a nawierzchnię ukończono w 1979 r.

Po śnieżnym październiku tor otwarto formalnie wiosną 1980 r. Klub do dziś opisuje go jako pierwszą w Europie prostą zbudowaną specjalnie do wyścigów równoległych i od tego roku rozgrywa na niej mistrzostwa Islandii. Od początku przyświeca mu hasło „Szybka jazda z ulic na zamknięte tereny”.

Pętla zamiast samej prostej

Przez pierwsze trzydzieści cztery lata Kvartmílubrautin była po prostu prostą. W październiku 2014 r. „Morgunblaðið” doniósł, że na terenie klubu trwa układanie, jak to ujął, pierwszej prawdziwej pętli wyścigowej w kraju. Projekt przygotowywano od dwóch, trzech lat razem ze szkołą jazdy Ökuskóli 3 i Stowarzyszeniem Instruktorów Nauki Jazdy Islandii (Ökukennarafélag Íslands). Prezes klubu Ingólfur Arnarson mówił, że nowa pętla uniezależni członków od pogody i posłuży też do nauki jazdy. Dwa lata później prezes wymieniał umowę z instruktorami obok wsparcia wykonawców i miasta Hafnarfjörður jako warunek, bez którego przebudowa nie doszłaby do skutku.

W 2015 r. klub obchodził czterdziestolecie. W marcu Ingólfur zapowiadał, że tor „wkrótce będzie pętlą, na której da się zaoferować prawdziwe wyścigi”, a przy okazji dokończone zostanie poszerzanie samej prostej. Na jubileusz klub zapowiedział sprowadzenie Fireforce 3, samochodu z silnikiem odrzutowym Martina Hilla. Przejazd po prostej w Kapelluhraun klub ogłosił na czwartkowy wieczór 4 czerwca, a według „Morgunblaðið” w ten czwartek samochód osiągnął 215 mil na godzinę w 3,8 sekundy. Ta sama gazeta podała wtedy, że klub ma około 500 członków, a do prostej dołączyła niedawno pętla długości 1700 m.

Pętla szybko znalazła najemców. Latem 2016 r. Bílabúð Benna urządziła na niej Porsche Roadshow, na którym islandzcy kierowcy jeździli pod okiem instruktorów Porsche. We wrześniu tego samego roku „Vísir” pisał, że według prezesa działalność klubu wzrosła dwu- lub trzykrotnie, w tygodniu odbywają się trzy, cztery imprezy, a dzień wynajmu toru razem z budynkiem klubowym kosztuje 300 000 koron. Na torze odbywały się też co roku końcowe testy finalistów plebiscytu Samochód Roku, prowadzonego przez Stowarzyszenie Islandzkich Dziennikarzy Motoryzacyjnych (BÍBB).

Z 1,6 do 2,4 kilometra

Pierwszy wyścig długodystansowy KK odbył się 27 sierpnia 2017 r. Dziewięć samochodów przez dwie godziny walczyło o jak największą liczbę okrążeń. Wygrał Símon Wiium na Fordzie Focusie RS z 97 okrążeniami, o jedno przed Ingólfurem Kr. Guðmundssonem na Volkswagenie Golfie. Pętla miała wtedy, według relacji „Morgunblaðið”, nieco ponad 1,6 km. To mniej więcej dwie trzecie jej dzisiejszej długości.

Regulamin drugiej rundy mistrzostw Islandii w wyścigach z lipca 2021 r., opublikowany przez islandzki związek sportów samochodowych AKÍS, podaje już długość około 2412 m i jazdę przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. W czerwcu 2022 r. „Morgunblaðið” odnotował, że tor jest „dość odmienny od wcześniejszego kształtu”. Tamtego dnia w klasie motocykli Superbike Sigmar H. Lárusson na Yamasze R6 ustanowił w kwalifikacjach rekord okrążenia 1:24,866, a wśród samochodów Formula 1000 wygrał Gunnlaugur Jónasson na Peugeocie. Jónasson zdobył we wrześniu 2022 r. tytuł mistrza Islandii.

Wyścigi motocyklowe szybko przyspieszały. W 2023 r. do Kapelluhraun przyjechał Jeremy Hill, główny trener brytyjskiego klubu BEMSEE, z kursem dla zawodników KK. Rok później Stefán Orlandi obronił tytuł mistrza Islandii i poprawił rekord okrążenia do 1:22,466. „Morgunblaðið” zwracał wtedy uwagę, że tempo zawodników bardzo wzrosło w ciągu trzech lat, więc ważne jest, by dobrze dbać o bezpieczeństwo na torze.

Kalendarz klubu na 2026 r. przewidywał na pętli trzy rundy mistrzostw Islandii w wyścigach samochodów: 14 czerwca, 11 lipca i 16 sierpnia. Regulamin pierwszej z nich obejmował klasy Formula 1000, Standard 1000, juniorów 1000, samochodów osobowych i samochodów wyścigowych, kwalifikacje i dwa wyścigi po 18 okrążeń. W 2025 r. wyścig długodystansowy trwał trzy godziny, z obowiązkowym dziesięciominutowym postojem co godzinę, i dopuszczał samochody osobowe od seryjnych po mocno przerobione, ale tylko na oponach letnich o wskaźniku treadwear co najmniej 220, czyli bez slicków.

Środy w Kapelluhraun

Teren klubu służy wyścigom równoległym na kwartę i ósmą część mili oraz na piasku, wyścigom na pętli, time attack (jeździe na czas), driftowi, torfæra (islandzkiej odmianie wspinaczek terenowych) i kartingom. W sierpniu 2022 r. klub zapowiadał, że na jego terenie zostaną przejechane dwa pierwsze odcinki specjalne rajdu Iceland Hill Rally. Dziś motocykle jeżdżą po pętli we wtorki, a samochody w środy, od maja do końca sierpnia. Środowe dni otwartego toru były w programie klubu już w 2022 r.

Dla kierowcy amatora najważniejsze są właśnie te środowe treningi. W kalendarzu klubu na 2026 r. figuruje szesnaście takich wieczorów pod nazwą Brautarkvöld, od 20 maja do 9 września, zwykle ze startem o 18:30. Cennik klubu podaje opłatę 6000 koron za jeden trening, a członkostwo kosztuje 9000 koron rocznie. Aktualnych wymagań technicznych na stronie klubu nie ma. W 2016 r. klub żądał kasku, ważnego prawa jazdy, pojazdu z ważnym przeglądem, członkostwa w klubie zrzeszonym w AKÍS lub w związku motocyklowym MSÍ oraz rozszerzenia polisy ubezpieczeniowej pojazdu. Dla startujących regularnie klub sprzedawał roczny pakiet zawodnika: w 2022 r. kosztował on 70 000 koron i obejmował wpisowe do trzech rund mistrzostw oraz wszystkie treningi na pętli, w tym środowe. Wynajem całego toru klub nadal oferuje, ale bez opublikowanej ceny.

Pięćdziesiąt lat

W lipcu 2025 r. klub świętował pięćdziesięciolecie w swojej siedzibie przy Kvartmílubraut 1. Wyróżniono trzech ludzi: Sigurjóna Andersena, od blisko czterdziestu lat w zarządzie; Jóhanna A. Kristjánssona, jednego z założycieli, który przez lata gromadził dokumenty i fotografował; oraz Valura Vífilssona, od lat związanego z torem, który ostatni rekord toru ustanowił w sobotę przed uroczystością. Burmistrz Hafnarfjörður Valdimar Víðisson podpisał z klubem umowę o przekazaniu mu Mótorhúsið, placówki dotąd działającej w ramach programu Músík og mótor; prezes widział w niej drogę dla dzieci i młodzieży do pracy przy zawodach i treningach. Burmistrz ujął jubileusz w przemówieniu tak:

„Pięćdziesiąt lat marzeń zrodzonych z benzyny, wyścigów równoległych, spotkań, zawodów, kawy, tarcz hamulcowych, zebrań i wizji przyszłości”.

Ingólfur Arnarson należy do klubu i ściga się od 1981 r. W materiale klubu opublikowanym na portalu „Vísir” podano, że prezesem jest „dłużej, niż pamięta”. Klub liczył wtedy blisko pięciuset członków, od połowy maja do września program na torze był gęsty, a według prezesa w większość wieczorów ktoś tam jeździł. W dniu jubileuszu, nazajutrz po zawodach, na które przyszło 500 osób, powiedział krótko: w klubie jest życie, a do zrobienia jest tu więcej niż „kopanie piłki i gonienie piłeczki golfowej”.